Anoreksiya nervoza: anoreksik birine nasıl yardımcı olabilirim?

Anoreksiya ; toplumsal baskı, beden, yemek yeme ve spor yapma ile karmaşık bir ilişkinin yol açtığı bir yeme bozukluğu. Anoreksiya hastalarında yemek yememe, çok az uyuma ve aynı zamanda çok aktif bir hayat yaşama çabası gözlenir. Genç kadınları, hem bedeni hem de zihni etkileyen psikiyatrik hastalıkların listesinde bir yeme bozukluğu olan anoreksiya nervozanın tedavi edilmediğinde ciddi kilo kaybının ve beraberinde sağlık problemlerinin riskini beraberinde getireceğini unutmayın. Yakınımızdaki birinin anoreksiyadan mustarip olması kafa karışıklığı ve hüsrana sebep olabilir ama bu hastalığın hassas yanı, bizi bazı önlemler almaya itiyor. Yargılamadan kulak vermek, içten bir destek sunmak, birlikte iyi vakit geçirmek... Anoreksiyadan mustarip bir yakınımıza nasıl yardım ederiz?

Yeme bozuklukları kendini açıkça göstermez ve duygusal yeme ile kıyas edildiğinde daha karmaşıktırlar. Ailenin ve yakın çevrenin, hatta yeme bozukluğunu yaşayan kişinin bile anlamakta güçlük çektiği şey şudur ki; yeme bozukluklarını biz seçmeyiz. Travmalar, kişinin hayatındaki önemli değişiklikler ya da yapılan diyetler yani sosyolojik etmenler de yeme bozukluklarının oluşmasında rol oynayabilir. Tedaviyi kabul edip etmemek ise bizim elimizdedir.

Bunlar biyolojik, psikolojik ve sosyolojik faktörlerden kaynaklanan anlaşılması zor zihinsel rahatsızlıklar. Kalori saplantısı ve kilofobi gibi belli davranış kalıpları geliştirip kişinin hayatı üzerinde kontrol sağlama çabası. Farklı şekillerde de kendilerini gösterebilirler.

Örneğin; Anoreksiya nervoza kişinin yediklerini kısıtlayıp kontrolsüz egzersiz yapma yoluyla olabildiğince düşük bir kiloda kalma saplantısıdır. Bulimiya nervoza ise yine kişinin kilo almaktan korkmasıdır fakat farklı olarak, yeme nöbeti söz konusudur. Tıkınırcasına yeme bozukluğu ve sonuç olarak kilo alma korkusuyla kendini kusturma, tuvalete gitme müshil gibi ilaçlarla vücut ağırlıkları koruma çabası olarak kendini gösterir.

➜Yeme bozuklukları hastalık olarak kabul edilip yeme bozukluğu tedavisinin mümkün olduğunu hatırlamak gerek.

Anoreksik bir yakınınıza nasıl yardımcı olabilirsiniz?

1. Kimseyi suçlamayın

Her şeyden önce karşımdakinin kırılgan bir psikolojik durumda olduğunu aklımdan çıkarmıyorum. Seçme fırsatı olsaydı bu şekilde acı çekmeyi istemezdi. Tıpkı bulimiada olduğu gibi, kurbanı değil, hastalığı suçluyorum. Aynı zamanda kendimi de kesinlikle suçlu hissetmiyorum ve nerede yanlış yaptığımı sorgulamıyorum.

❤️Kimseye gücenmeden, sağlıklı bir ilişki kurmanın, iyileşmeye doğru ilerlemenin en iyi yol olduğunu biliyorum.

2. Doğru soruları sorun

Arkadaşımın bana ihtiyacı olduğu takdirde bana ulaşacağını varsayamıyorum. Bana düşen görev, ona ulaşmak ve yardım teklif etmek. Yeme bozuklukları herkes kişiyi farklı şekilde etkiler. Bu yüzden doğru bir yardım biçimi yoktur. Sormadığım takdirde arkadaşımın ihtiyaçlarından haberdar olamam.

3. Yargılamayın

İletişim ve aktif dinleme, en önemli noktalardır. Onunla konuşmaya - konu illaki yiyecek olmak zorunda değil, o konuya sonra değinebiliriz - ve onu dinlemeye vakit ayırıyorum. Yakınımın benimle paylaşmak istediği hisleri dikkate alıyorum. Yargılamadan, yorum yapmadan.

 Yeme bozukluğu zihinsel bir hastalıktır ve hasta, kendini iyileştirmek için “dikkatli olamaz” veya “kendini zorlayamaz.” Fakat ben, şu tür cümleler kurarak ona destek olabilirim: "Yaşadıklarını paylaşman cesaretini kanıtlıyor. Seni anlıyorum ve iyileşmen için yanındayım."

4. Yardım almaya teşvik edin

Hayatı tehlikedeyse yardım alması için ısrar ediyor, konuyu hafife almıyorum. Konuyu araştırdıktan sonra anoreksiyanın fiziksel değil, zihinsel bir hastalık olduğunu anlıyorum. Ben tek başıma arkadaşımı iyileştiremem ama profesyonel biri, bunu başarabilir. 

Eğer yardım isteme düşüncesi onu korkutuyor ya da utandırıyorsa onu bu yükten kurtarabilirim. Kendisine en uygun terapiyi seçmesine yardımcı olmak için ona bir liste sunabilirim. Yeterince yakınsak, sosyal güvencesinin bu tür bir psikoterapiyi ne oranda karşıladığını öğrenebilirim.

5. Ona kurban muamelesi yapmayın

Özgüven eksikliği olan kişilerin kendilerine karşı bakış açıları, genellikle başkalarının onları nasıl gördüğüyle ilişkilidir. Dolayısıyla arkadaşımın bağımsız hareket etmesine karşı koymuyorum. Ne onun sorumluluğunu üstlenebilirim ne de davranışlarını kontrol edebilirim!

➜ Önemli olan, kendini güçlü hissetmesi ve hayatının kontrolünün hâlâ kendisinde olduğunu görmesidir. Grup içindeyken hasta kişiye diğerinden daha fazla ilgi gösterilmemelidir. Elbette önemli bir yeri olduğu hissettirilmelidir fakat diğerlerinden ayrı tutulmamalıdır.

Yine de çocuklarına bakarak veya arada sırada aldıklarını evine teslim ederek ona yardımcı olabilirim. Bu sayede kendine odaklanabilir ve seçeceği profesyonelle görüşmeye zaman ayırabilir.

6. Yemek konusunda konuşmamaya özen gösterin

Bol bol tartışmak önemli olsa da yiyecekle alakalı konulardan kaçınmak gerekir. Kesinlikle sürekli yemek yemekten ve kilodan konuşmamalı, dış görünüşü hakkında yorum yapmamalısınız. Bu, sırf arkadaşınız değil, herkes için geçerlidir. Bunun yerine onu cesaretlendirmeli, hastalığını hatırlatmayacak pozitif ilgi alanları bulmasına yardım etmeliyim. Ayrıca, beden hakkındaki fikirler yanlış yorumlanabileceğinden, insanların dış görünüşü hakkında fikir belirtmemeye de dikkat etmeliyim.

7. Beraber vakit geçirin

Birlikte iyi vakit geçirmek, desteğimi göstermenin harika bir yoludur. Yemek konusunda onu strese sokmayacak bir aktivite seçmeye özen gösteriyorum: Öğleden sonra alışverişe çıkmak, manikür yaptırarak biraz rahatlamak, doğada yürüyüş yapmak söz konusu meseleden uzaklaşmaya yardımcı olabilir.

8. Sabırlı olmak

Tekrar edelim: tüm fevri davranışlardan kaçınıyorum. Yeme bozuklukları karmaşıktır ve tedavisi nadiren basit ve kolaydır. Kişi terapide olsa bile bir gecede iyileşme beklenemez. Bana düşen, ona yanında olduğumu ve bu durumdan kurtulana kadar yanında olacağımı göstermektir.


“Anoreksiya bedensel değil, ruhsal bir hastalıktır.” 

Lynn Crilly


Psikolog notu: Hasta olan birini yardım almaya ikna etmek zor bir iştir

Sorun şu ki, çoğu zaman anoreksikler kötü durumda olduklarının farkında olmazlar. Onlara göre sorunlarıyla başa çıkma biçimlerinde hiçbir sıkıntı yoktur. Doktorların, son derece hassas bir dengeyi bozacağından, anoreksiyadan bulimiaya geçmelerine veya zayıfken (kendi kriterlerine göre) aşırı şişmanlamalarına sebep olacaklarından (yine kriterlerine göre) korkarlar. Anoreksiyadan mustarip kişiyi psikoterapiye başlamaya teşvik etmek için, yakınları ve aile doktoru hastalığın zararlı etkileri üzerinde durabilir: yemek ve kilo takıntıları sebebiyle yaşanan sağlık sorunları, yorgunluk, güç kaybı, konsantrasyon güçlüğü, önemli şeylerden zihnen uzaklaşma (dersler, arkadaşlar...), duygusal veya cinsel yaşam eksikliği gibi.
Sonrasında ise bir profesyonele başvurmak önemli olacaktır.

Kaynak

Acıbadem Web ve Tıbbi Yayın Kurulu

Kahkahası ile meşhur, hayatı olabildiğince tiye alan birisi... Sloganı: aslında çok basit... Ne istiyor: Herşeyin çok ciddiye alınmadığı ve hayat sevincinin esas alındığı bir dünya...

En yeni makaleler

Y Kuşağı, nedir? Y kuşağı “çalışan” özellikleri nelerdir?

31 yaşındayım, 90'ların başında doğdum, dolayısıyla Y kuşağının bir parçasıyım. Mesle...

Hemen oku

Yalnızlık neden olumlu olmasın? Kendinle kalmanın iyi yanları!

Bazıları ondan veba gibi kaçınıyor ama ben yalnızlığımı seviyorum. Ayrıca, yanılıyors...

Hemen oku

“Kendini boşlukta hissetmek”, bu his ne zaman geçecek?

Yaşama sevincini kaybetmek, artık hiçbir şey istememek, bu boşluk hissi ile alakalıdı...

Hemen oku

Yalnızlık ve boşluk hissi: nasıl başa çıkmalı?

Birbirimizi görmeden, farketmeden yan yana yaşayıp gidiyoruz. İlişkide veya sosyal ha...

Hemen oku

Uzaktan çalışma ve verimlilik: 7 altın kural

"Evden çalışma" da çalışmak anlamına gelir... Bütün zorluk burada yatmaktadır. Evin i...

Hemen oku

Beden olumlama hareketi: vücudumu olduğu gibi kabul ediyorum

Portakal kabuğu görünümünde bir cildim, selülitlerim, katlanan bir göbeğim hatta çatl...

Hemen oku

Durduk yere ağlamak: Sebepsizce ağlama isteği neden olur?

Sebep yokken, durduk yere ağlamak ruh haline bağlı olarak zaman zaman deneyimlenebili...

Hemen oku

Enneagram kişilik testi: kendini tanıma egzersizi

Daha mutlu ve huzurlu hissetmenin ilk şartı insanın kendisini tanıması ve kendi kişil...

Hemen oku

Psikolojik travma ve duygusal tepkiler: etkileri ve iyileşme

Sanırım hepimiz hayatımızın bir noktasında az çok travmatik olaylar yaşamışızdır. Ben...

Hemen oku

Neden seni tercih etmeliler? Mülakatta nasıl cevap vermelisin?

"Neden seni tercih etmeliyiz?" sorusunu mülakatlarda duyduğumda genelde donakalıyorum...

Hemen oku

Bizi takip edin!

Sosyal medya hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın! Böylece yeni makalelerimizden anında haberdar olabilirsiniz!