Kaçınma davranışı nedir? | Psikolojide kaçınma davranışı

tarihinde Gözde , Wengood yazarı tarafından güncellendi

Kötüleşen bir sağlık sorunu mu? Doktor randevusu almıyorum! Arabam garip bir ses çıkarıyor? Önemli değil”… Psikolojide kaçınma davranışı, bazen kasıtsız olarak, bir kişinin sıkıntı veya acıdan kaçınmasına izin veren davranıştır. Hoş olmayan bir durumu hızlı ve geçici olarak rahatlatmak için bir kaçış tepkisidir. Temel olarak, bu öğrenilmiş davranışsal tepki, içsel rahatsızlık durumunun derhal giderilmesi nedeniyle kısa vadede işlevsel hale gelebilir. Ancak, bu rahatlama çoğu zaman geçicidir ve gelecekte daha derin rahatsızlıklara gebedir! İnkar ve kaçınmaya dayalı bu sağlıksız savunma mekanizmasını sağlıklı ve işlevsel tutumlarla değiştirmek ruh sağlığı açısından oldukça önemli.

Kaçınma davranışı nedir? | Psikolojide kaçınma davranışı

Özet

Kaçınma davranışı nedir?

Kaçınma davranışı, psikolojide savunma mekanizmaları arasında en yaygın karşımıza çıkan tutum olarak tanımlanabilir. Zihnimiz olumsuz duygular ve olumsuz düşünceler ile nasıl başa çıkacağını bilemediğinde, kısa yollar bulur ve kaçınma davranışı da bunlardan biridir. Korku ve kaygı veren durumlarda otomatik olarak gelişen bu inkar ve yadsımaya dayalı sağlıksız mekanizmayı sağlıklı ve işlevsel tutumlarla değiştirmek ruh sağlığı açısından oldukça önemli. Yoksa, Freud'un o ünlü sözüne geliyoruz: 

💬
" ifade edilmemiş duygular asla ölmez; sadece diri diri gömülür ve sonradan daha korkunç şekillerde tezahür ederler. "

Psikolojide kaçınma davranışı, bazen kasıtsız olarak, bir kişinin sıkıntı veya acıdan kaçınmasına izin veren davranıştır. Hoş olmayan bir durumu veya durumu hızlı ve geçici olarak rahatlatmak için bir kaçış tepkisidir. Kaçınma bilişsel (belirli şeyler hakkında düşünmekten kaçınmak), duygusal (belirli duygu veya hisleri yaşamaktan kaçınmak) veya bağlamsal (yerlerden, insanlardan veya durumlardan kaçınmak) olabilir. Örneğin, köpeklerden korkuyorsanız, bu parklar gibi köpek bulabileceğiniz yerlere yaklaşmamak veya hasta olmaktan korkuyorsanız doktora gitmek istememek, veya kırdığınız birinden özür dilemekten çekinmek gibi.

Temel olarak, bu öğrenilmiş davranışsal tepki, içsel rahatsızlık durumunun derhal giderilmesi nedeniyle kısa vadede işlevsel hale gelebilir. Ancak, bu rahatlama çoğu zaman geçicidir. Bu tepki baskın ve katı hale geldiğinde, güçlükleri ve korkuyu güçlendirmesi bile muhtemeldir. 

Örneğin; fobiler 👉 Agorafobi, geniş alan ve kalabalık korkusu durumunda, bundan muzdarip olan kişi bundan kaçınmak için her şeyi yapacaktır. Bu yüzden konser tipi bir etkinliğe asla gitmeyecektir. Bu durum bir süre sonra sosyal fobi gibi daha geniş kapsamlı anksiyete bozukluklarını besleyebilir. Ancak, bu mekanizmayı benimseyenler sadece fobilerden muzdarip insanlar değil. Örneğin, panik atak veya yaygın anksiyete bozukluğu yaşayan kişide kaçınma davranışı yine kendini belli edecek ve ilerlememize engel olan korkular veya bizi endişelendiren her şeyden kaçınacağız 😥...

Kaçınma davranışı kısır döngüsü

Bizi korkutan şeylerden kaçınmak mantıklı görünüyor. Oysa ki, beynimiz bir problemden ne kadar kaçınırsak, onu o kadar tehlikeli görecektir. Bu nedenle kaçınma davranışında ısrar ettikçe aslında içinden çıkamayacağımız bir kısır döngüye hapsolursunuz. 

🧠 Beyin, bir bağlam veya durumdan ne kadar aktif olarak kaçınılırsa, onları o kadar tehlikeli olarak görür. O zaman kendimizi şöyle bir kısır döngünün içinde buluruz:

Kaçınma davranışı ve kısır döngüsü

Kaçınma davranışı ve kısır döngüsü

👉 Bir uyaranla karşı karşıyayız: tehlikeli olarak değerlendirdiğimiz bir durum, bir yer, bir bağlam veya bir kişi. Bu, korkuyu (uyaran ve duygu arasındaki klasik koşullanma) tetikler ve bizi uyarandan kaçmaya veya onunla savaşmaya hazırlar. Beynimiz, önceki deneyimleri (operant ve/veya dolaylı koşullanma) dikkate alarak en uygun olduğu tahmin edilen yanıtı seçecektir. Bu durumda, kaçmayı ve dolayısıyla kaçınmayı seçiyoruz.

👉 Bu tepki, yaşadığımız gerilimi hızla atmamızı sağlayacaktır. Daha sonra beynimiz, tepkimizin korkunun neden olduğu rahatsızlık durumunu hızla hafifletmede etkili olduğunu kanıtladığını ve bu ani etkileri yeniden üretmek için bu uyaran karşısında kaçınma davranışını yeniden üretme olasılığını pekiştirdiğini düşünecektir.

👉 Bu pekişen kalıp, uyaranın temsil ettiği tehlike algısını artıracak ve sırayla ezberlenecektir. Bu uyaran veya korku duygusu yeniden ortaya çıktığında, duygusal yoğunluk çok daha güçlü olacak ve bu nedenle, başka bir tepki yerine kaçınmayı seçme olasılığımız daha yüksek olacaktır.

Gördüğümüz gibi bu süreç, vahşi bir hayvandan kaçmak, otoyoldan geçmemek, yılana dokunmaktan kaçınmak gibi belirli durumlarda uyarlanabilir.

Kaçınma davranışı neden çözüm değil? 

Problemden ne kadar kaçınırsak, korku ve nesnesi gözümüzde o kadar büyür ve onunla yüzleşmek gittikçe daha zor olur.

Bazen, gerçekten tehlikeli bir yönü olmayan durumlarda kaçınma davranışı kullanıldığında, bu davranışsal kayıt, baskın tepki haline gelirse etkililik statüsünü kaybeder. Yani aslında kaçınma stratejisi, asıl sorunu çözmenize ya da korkunuzu nasıl yeneceğinizi öğrenmenize izin vermez.

Bir veya daha fazla uyarana karşı her yerde var olan bir korkuyla birleştiğinde, bu işleyiş tarzı zorlukları artıracak ve derin bir rahatsızlık kaynağı haline gelebilecektir. Ek olarak, bilimsel çalışmalar, bir şeyden (ister bir düşünce, ister bir durum veya bir duygu olsun) bilinçli olarak ne kadar kaçınmaya çalışırsak, o şeyin bilincimizde o kadar fazla mevcut kaldığını da göstermiştir. Aslında, uyaranlardan kaçınmak için onları mutlaka aklımızda tutmalı ve bu nedenle onlara daha fazla dikkat etmeliyiz. Aşırı hassas hale geliriz. Sonuçlar, kalıcı bir gerilim durumundan korkunun yoğunlaşmasına ve olası fobilerin gelişmesine kadar değişen çok sayıdadır.

📌
Örneğin, dediğim gibi ben kaygılı bir karakter olduğum için kaçınma uzmanıyım. Ancak, tatil planlamak, profesyonel e-postalarıma cevap vermek, hatta bir müşteri için tahminde bulunmak gibi bazı şeyleri erteleyerek sürekli kendimi daha da çekilmez bir duruma sokuyorum.

İş birikiyor, insanlarda tepkiye neden olabiliyorum, ve işimde yetersiz hissetmeye başlayabiliyorum. Bu da durumu daha da kötüleştiriyor… Aynı zamanda bana ciddiyetsiz bir insanmışım imajı veriyor ve kendini baltalama bölümü başlıyor! Bu küçük zararsız bir durum olarak görünse de, giderek daha önemli ve ciddi boyutlar alabilir. Bakınız: bilişsel çarpıtmalar ve sınırlayıcı düşünceler.

Kaçınma davranışından kurtulmak

Fobik olduğunuzda korkularınızla savaşmanın en iyi çözümü, onlarla yüzleşmektir. Aynı kişi daha sonra kendi kendine şöyle diyecektir: 'Asansöre binmekten çekiniyordum ama bindim ve sonunda kötü ya da tehlikeli bir şey olmadı...' ve korkuları yavaş yavaş azalacaktır. Önemli fobileri (sosyal fobiler, klostrofobi vb.) olan kişilerin patolojik kaçınmalarının yanı sıra, herkes korku hissedebilir ve ayrıca bir kaçınma stratejisine başvurabilir.

Sıklıkla mikro-kaçınmalardan, bu küçük, göze çarpmayan kaçınmalardan bahsederiz ama yine de çok mevcut bir korkunun işaretidir... belki de bir mikro-korku

Örneğin, okul müdürüne kızımın erken tatile gitmek için bir gün okula gidemeyeceğini söylemek için koleje telefon etmem gerekirse, kötü karşılanma riskini alıyorum. O yüzden o telefon görüşmesini yapmam gerektiğini biliyorum ama yapmayı erteliyorum, bakınız: erteleme davranışı. Ya da okul telesekreteri ile karşılaşacağımı bilsem de müdürle yüzleşmemek için bu aramayı akşam saat 7'de yapıyorum. Çoğu zaman, bu durumlarda, aramamak için her zaman geçerli bahaneler buluruz. 'Bugün çok işim vardı', 'Aklımdan çıkmış' ya da 'Yapacak daha önemli işlerim vardı'...

1. Sapta!

İlk şey, özellikle mikro kaçınma söz konusu olduğunda, onları saptayıp tanımak ve kabul etmek! Özeleştiriyi kabul etmek ve kendinize şunu söylemek büyük bir dürüstlük gerektirir: 'Bir korkudan kaçınmak için bahaneler arıyorum...'

2. Yüzleş!

Ve sonra kaçınmayı azaltmak için en iyi çözüm bizi korkutan durumla yüzleşmektir. Mikro-kaçınma söz konusu olduğunda nahoş ama mümkündür çünkü bu kaygı bazı fobilerde olduğu gibi korkutucu değildir. Bu küçük korku bir kez fark edildiğinde onu evcilleştirebiliriz.

3. Kendini ödüllendir!

Bu ödüllerden biri, bize mal olan bir şeyi hemen yaparak, artık yapılması gerekmediği için ondan kurtulmuş olmamızdır. Korku, onu unutmaya çalışmak için geri adım atmamızdan daha hızlı azalır. O yüzden şimdi telefonumu alıp müdürü ararsam, bu angaryayı bir hafta uzatmayacağım.

Kaçınma davranışından kurtulmak için BDT !

Korku duygumuzu belirlemek ve ödüle odaklanmak, minik kaçınmacılar için kolay egzersizlerdir. Ancak fobiler ve anksiyete bozukluğu gibi durumlarda tek başına bundan kurtulmak karmaşık olacaktır 😥.

Korkularımız üzerinde çalışmamıza yardımcı olabilecek bir terapi türü var, bilişsel davranışçı terapi, yani BDT. Terapistin devreye soktuğu egzersizler ve araçlar olumsuz düşünce kalıplarımızdan kurtulmamızı sağlayacaktır. Bu bize kendimizi gerçekten sakinleştirmek ve kaçınma stratejisinden çıkmak için kaygımızdan nasıl kurtulacağımızı öğretecektir.

Yapıcı bir kendini sorgulama egzersizi, bir psikoterapistin yardımıyla kaçınma davranışının üstesinden gelmeyi kolaylaştırabilir. Bir korkuyla yüzleşmekten korktuğunuz için her zaman bahaneler aradığınız gerçeğini kabul ederek başlamalısınız, bu refleks normaldir, ancak üzerinde çalışılmak ister. Terapistiniz ile çalışarak mikro-korkularınla yüzleşirsen, onlar azalacaktır: ne zaman bir korku ortaya çıksa, giderek daha da azalacaktır. Kendinizi nasıl daha iyi savunacağınızı bileceksiniz, bunun üstesinden gelebileceğinizi bileceksiniz... Ta ki mikro-kaçınmayı bırakana kadar.

💯 Bu makaleyi okuyanlar aşağıdaki içerikleri de beğendi! 

👉 Duygu ve duygu çeşitleri | Temel duygular nelerdir?

👉 Psikolojim bozuk mu? Nasıl anlarım? Ne yapmalıyım?

👉 Maslow piramidi | İhtiyaçlar piramidi ve açıklaması

👉 Sürekli ağlama isteği | Çok ağlama sorunu

Yazar notu: Kısır döngüye dikkat!

Anlayacağınız üzere, kaçınma stratejileri bizi bir kısır döngüye sokar. Bundan kurtulmak için, ne kadar küçük olursa olsun, kaçınmalarımızı belirleyerek işe başlamalı, sonra bu döngüyü kırmak ve daha esnek ve mutlu bir kalıba girmek için alışkanlıklarımızı değiştirmeliyiz. Bu işi tek başına yapmak kolay değil, bu yüzden bir psikologdan randevu almanızı tavsiye ediyoruz. Seanslar boyunca, neden bu şekilde davrandığınızı anlayabilecek ve daha mutlu olmanızı sağlayacak yeni alışkanlıkları yavaş yavaş devreye sokacaksınız.

Ücretsiz psikolojik destek almanın yolları!

🤗"KENDİNİ DİNLE, KABUL ET VE MUTLU OL! HEMEN ŞİMDİ, BAŞLA..."
#BornToBeMe

Kaleme alan Gözde , Wengood yazarı

🍂Modern zamanlarda bir adet romantik.

En yeni makaleler

Duygusal zeka: nedir ve neden gereklidir?

Şu anki partnerimle ilişkiye başlamadan önce, sürekli şu cümleyi tekrarlar dururdum: “Bir sonraki ilişkimde, en azından hassas ve duygusal zeka ile donatılmış biri ile karşılaşmak istiyorum!” Duygularını ifade etmekten veya en basit haliyle duyguları konuşmaktan korkmayan bir insan. Gözlem yapabilen ve anlamlar çıkartabilen biri. Duygusal zeka ile ilgili ne biliyoruz? En basit haliyle şunu söyleyebilirim; artık en önemli yaşam becerilerinden biri olan duygusal zeka mercek altına alınmaya değer!

10 Manipülasyon Cümlesi 🚩 | Bu cümleleri duyuyorsan dikkatli ol!

Manipülasyon cümleleri kendinizi kötü hissetmenize neden olacak cümlelerdir. Sizi manipüle etmek isteyen kişi bu cümleleri sizden istediklerini almak veya kendi imajlarını yükseltmek için kurar. Bu makalede en yaygın manipülasyon cümlelerinden bazı örnekler verip açıklayacağız.

Nasıl özgüvenli olunur? Etkili yöntemler ile özgüven kazan!

Özgüven seviyeniz, yaşam motivasyonunuzu, seçimlerinizi, psikolojik dayanıklılığınızı ve kararlılığınızı etkiler. İnsan hiçbir zaman, “özgüvenli” ya da “özgüvensiz” bir birey olarak dünyaya gelmez. Özgüven, psikolojik açıdan basit bir özellik olarak düşünülür ancak yaşam boyu değişkenlik gösterebilir ve başka birçok özellikle bağlantı içindedir. Kişi, kendine olan güvenini bazı tercihlerini farkındalıklı yönlendirirse yeniden kazanabilir veya geliştirebilir.

Narsistlerin zayıf yönleri | Top 10

Hepimizin zayıf olduğu noktalar var, yumuşak karın olarak da ifade ederiz öyle değil mi? Özfarkındalık bu zayıf ve güçlü yönleri beraber yönetebilme kapasitesi demektir. Sağlıklı birey, zayıf yönleri olmayan kişi demek değil, onlar üzerinde çalışma ve onları dönüştürme kapasitesi olan kişidir. Kişilik bozukluğundan müzdarip narsistler, asla yenilmez oldukları algısını yaratmak isteseler de, sağlıklı bireylerden çok daha kırılgan bir psikolojiye sahiptir. Bugün, anlamak ve zihinlerinin işleyişine dair daha fazla fikir edinmek için narsistler ve yumuşak karınlarından bahsedeceğiz.

Mazoşist nedir? Mazoşizm neden olur?

Mazoşist nedir? Kısaca fiziksel veya ruhsal açıdan kendine zarar vermeye eğilimli olan kişi. Kendinize inanılmaz derecede sert davrandığınızı mı düşünüyorsunuz? Sizi küçümseyen insanlarla içten içe bir mücadeleye giriyor ama bu konuda bir şey yapmak yerine öfke duygusuna tutunup kalıyor musunuz? Veya kaldıramayacağınız sorumluluklarla ne kadar yorulsanız da çalışmaya devam mı ediyorsunuz? Bu davranışlar kişilik tiplerindeki en belirgin mazoşist özellikler.

Bu 10 şey, narsisti delirtmek için yeterli!

Narsistler, karşısındaki insanı kandırma ve manipüle etme alanında uzmanlar. Ancak narsizm ile ilgili bilmeniz gereken bir diğer önemli husus şu: sağlıklı insanlara kıyasla narsistlerin psikolojik dayanıklılığı çok daha zayıf. Bir narsistin sizin canınızı yakması durumunda onunla mücadele etmenin yollarını ararken kendinizi bulmanız normal. Kişilik bozuklukları sağlıklı iletişim veya ilişkiyi imkansız kılar. Mağdur da kendini narsistleri delirtmek için ne yapmak gerek? diye sormaya başlar. Narsisti kendinizden uzaklaştırmak için onu nasıl çılgına döndürtebilirsiniz?

🎧 Spotify

İşe gidip gelirken, yürüyüşe çıkarken, yemek yaparken veya uyumadan önce size eşlik etsin. Wengood Podcast serisi: RDV Coaching'i kaçırma! 

#3 | Algı yönetimi nedir? Uydumculuk psikolojisi ve soru sorma becerisi #algı #ikna #sorgulama

Ekim 2022 · RDV Coaching | Wengood

29:12

🎥 Youtube

Aslı ile Yoga seansları!

🎥 Youtube

Mentor Özlem Şen ile RDVCoaching serisi 

Kanala 💜abone ol , 🔔 bildirim zilini aç ve tabii, 👍videoları beğenmeyi ve ✍🏻 bize yorumlardan ulaşarak hangi konularda içerik istediğini söylemeyi unutma!

Ayrıca: En sevilen içerikler, günlük mutluluk, destek ve motivasyon dozları için; 

Instagram📸

📍Pinterest