Savunma mekanizmaları: Zihnimizin çizdiği sınırlar hakkında her şey

tarihinde Yudum , Wengood yazarı tarafından güncellendi

Ben sürekli bir şeylerden kaçıyorum, mesela e-postalarım hep birikir ve cevap vermemek için elimden gelen her şeyi yaparım. Eğer cevap verirsem, bu birileriyle iletişim halinde olmam anlamına gelir ve bu stresten kaçınmaya eğilimliyim. Evet, bu zihnimizin savunma mekanizmasının iyi bir örneği! Zihnin buna benzer başka yöntemleri de vardır : inkar etmek , erteleme, geçmişe çekilme, kafada kurmak vb. Peki zihnin bu yönü nasıl çalışıyor ? Neden varlar ve ne işe yararlar? Hadi beraber bakalım !

Savunma mekanizmaları: Zihnimizin çizdiği sınırlar hakkında her şey
Özet

Psikolojide savunma mekanizmaları nedir?

Psikanalizin babası Sigmund Freud🧐 savunma mekanizmaları denince yine ilk kez terimi kullanan kişi olarak karşımıza çıkıyor. 

Bu savunma mekanizmaları kavramı Freud tarafından fark edildi belki ama, bu teoriyi geliştiren ve teorileştiren kişi, kızı Anna Freud’dur. Onun çalışmaları sayesinde savunma mekanizmaları örnekleri ve zihnin çizdiği sınırlar ✋hakkında fikir sahibiyiz.

Savunma mekanizması nedir? 

Tıpkı vücudun savunma mekanizmaları olan bağışıklık sistemi gibi, psikoloji-savunma mekanizmaları arasında da böyle bir ilişki vardır. Savunma mekanizmaları kişinin kendisini olumsuz duygu ve düşüncelerin vereceği zararlardan korumak adına bilinçsizce gerçekleştirdiği zihinsel eylemlerdir. Örnek olarak; Başkalarının duygularımız veya davranışlarımız üzerinde yarattığı etki karşı tepki oluşturma olabilir ve saldırganlık ile kendimizi korumak için her şeyi yapabiliriz.

Savunma mekanizmaları örnekleri nelerdir?

Savunma mekanizmalarımızı tanımak, olumsuz bir duygu hissettiğimizde bazı davranışlarımızı tanımayı öğrenmek için gereklidir. 

👉Herhangi bir psikolojik destek ile bu mekanizmaları bir uzman ile keşfetmeye de çalışabilirsiniz. BDT (Bilişsel Davranışçı Terapi) ve daha bir çok terapi yöntemi ile basitçe kendinize gittikçe daha hakim hissetmeye başlayabilirsiniz. 

Kaçma

Daha önce de söylediğim gibi, ben böyle durumlarda kaçınmaya eğilimliyim. Aslında bu mekanizma şöyle çalışır: "Bu stresli durumdan mümkün olduğunca kaçıyorum 😅". Yaygın olan davranış genellikle ertelemedir. Bununla birlikte, sorunun kendinden kaybolmadığı açıktır, çünkü bundan kaçındığımız için sorunun kendisiyle ilgilenmeyiz. Ayrıca, bir çığ gibi büyüme riskini de taşır.

👉Birikmiş e posta örneğinden devam edelim. Aslında ne kadar iyi hissedersem o kadar üstüne gidebilirim. Çünkü postalarımı kontrol etmedikçe onun sorumluluğu üzerimde bir yük olarak beni stres altında bırakmaya devam edecek 😨…

Yadsıma - İnkar

İnkar mekanizması genelde yas durumlarında gözlemlenir. Bu mekanizma şu şekilde özetlenmiştir: "Bunun başıma gelmiş olması imkansız". 🙅‍♀️Sevdiğimiz birini kaybettiğimizde, ya da zorlandığımız çoğu konuda bunu yapabiliriz. İşte bir noktada kaçınmanın ötesine geçiyor, ve tamamen inkar etme eğilimde oluruz.

👉Örneğin,bir işi teslim etmek için sınırlı bir süremiz var. Kendimizi işin iyi gittiğine, bir şekilde hallolacağına ikna edip işle ilgilenmeyi tamamen reddedebiliriz. Bu tipik olarak inkar mekanizmasıdır 😅!

Mantığa bürüme - bahaneler üretme ( Rationalization )

Bu mekanizmanın temel sloganı "Bu benim suçum değil çünkü ..."dür . Başımıza gelen sorun için bir dizi mantıklı sebep aramaya eğilimli olabiliriz. Suçluluk duygusu ve ondan kaçınmak için bire birdir. Sorumluluğu üzerimize almamak için dış etkenleri suçlamaya yöneliriz 😬 ama bu nedenle hatalarımıza açık yüreklilikle bakma şansını kaybetmiş oluruz. Psikoloji alanında bir araştırmacı olan Saul McLeod, hatalarımızı kabul etmemek için mantıklı sebepler aramamızın kendi yalanlarımıza inanmaya kadar varabileceğini iddia eder.

👉 Örneğin bir randevuya geç kaldık ve bu tamamen bizim hatamız. Gerekçelendirmek için hemen bir bahane buluruz ve otobüsümüzün geciktiğini söyleyebiliriz. İşte aslında tam burada tutarsız davranmış oluruz çünkü aslında bir önceki otobüsü de bekleyebilirdik.

Yer değiştirme

Çok rastlanan bir savunma mekanizması olan erteleme, olumsuz duygularımızı ertelemek için gizli bir hedef yaratmayı kapsar ve buna bağlı stresimizi de ertelemeye yöneltir bizi. 😞Tabiki öfkemizi ve endişemizi kontrol altına almak çok kolay değildir, fakat bunu nasıl yapacağımızı öğrenirsek her şey daha kolay olabilir ve kurduğumuz ilişkilerin toksik olma riskini ortadan kaldırmış oluruz.

👉 Örneğin yıllardır, öfkemi başkalarına yansıtarak kendimi aslında bir olay yaşadığım an değil onu erteleyerek başka anlarda patlamaya ittim. bu genelde  ailem ya da eşim olur. İş yerinde bir müşteri canımı mı sıktı? Tüm duygularımı içimde tutarak erteler, eve geldiğimde sevdiğim insanlara patlarım.

Bastırma ( Repression )

Hepimizin hayatında aklımıza geldikçe bizi rahatsız eden olaylar, insanlar, durumlar olmuştur 😥… Zihnimiz hafızaya karşı bir gard alır ve bastırarak bizi rahatsız eden hatıralardan uzak durmamıza neden olur.

👉Örneğin,çocukluğumuzda utandığımız bir hatıra aklımıza geldiğinde bastırma mekanizması çalışabilir.  😳 Bahsedilen deneyim o kadar travmatik olmuştur ki, o hatıranın bizde yarattığı hislerden kasıtlı olarak kaçınmaya çalışırız.

Karşıt Tepki Geliştirme

Anna Freud bu durumu “tersine inanma” olarak ifade etmektedir. Bu mekanizmayı anlayabilmek zordur, çünkü duygusal açıdan çok karmaşık olabilir.  Birinin davranışına karşı aslında vermek istediğimiz tepkinin tam tersini vermek gibi açıklayabiliriz. Daha iyi anlamak için bir örnekle bakalım :

Diyelim ki kız kardeşimizi kıskanıyoruz, ama bu duygunun güzel bir duygu olmadığının da farkındayız.Bu hissi elimizden geldiğince bastırır ve davranışlarımızı kontrol etmeye çalışırız. Ona kıskançlığımızı hissettirmek yerine, fazla ilgi gösterir ve gereğinden fazla yakınlık kurmaya çalışırız.

Aslında yaptığımız hareket olumlu görünse bile, bu duygu her zaman kıskançlık olarak zihnimizde işaretlenir. 😓 …

Gerileme ( Regression )

Büyük bir endişe ya da duygusal çatışma ile karşılaştığımızda zihnimizin verdiği tepkidir. Daha iyi hissetmek için çok önceki davranışlarımıza dönmeye çalışırız. Bir çocukken, ihtiyaçlarımız kolayca yerine getirilebiliyordu, o zaman o zamana dönelim gibi bir yaklaşım içerir.

👉Diyelim ki iş yerinde çok sorunlu bir durum var. Bu sorun bizi o kadar rahatsız ediyor ki onu çözmek yerine hasta oluyoruz. Böylece evde yatağımızda kalabilir ve bize ilgi gösterecek insanların sevgisine kolayca ulaşıp kendimizi şımartabiliriz😔…

Yansıtma ( Projection ) 

Yansıtma aslında basit çalışan bir mekanizmadır. Biri hakkında hissettiğimiz şeyleri, o kişiye yansıtmak yerine başka bir ilişkimize yansıtırız.  Öte yandan, yansıtma mekanizmasını sık sık kullanmamız kendimize olan güvenimizin kırıklığına işaret eder.

👉Örneğin ciddi bir hastalık için tedavi altındayız. Agresif veya eleştirel olarak etrafımızdaki tıbbi ekip hakkında bir korku geliştirebiliriz ve bu endişe hissini çevremizdeki başka insanlara yansıtırız ve onlara sinirlenebiliriz.


Bu birey savunma mekanizmalarını bağışıklık sisteminin ana elemanları olarak düşünebiliriz 🤯. Fakat psikolojik savunma mekanizmalarının bunlarla sınırlı olduğu kabul edilemez.

Örneğin; Farklı düşünceleri veya hayatımızın bölümlerini ayırmaktan oluşan “BÖLÜNME” veya olumsuz davranışları olumlu noktalarla doldurarak “ÖDÜNLEME (TELAFİ ETME)”. “MİZAHLAŞTIRMA ( HUMOUR) veya ŞAKAYA VURMA”, aynı zamanda stresli veya utanç verici bir durumu etkisiz hale getirmesi adına önemki bir savunma mekanizmas ifade etmektedir. “KENDİNE YÖNELTME”, “ÖZDEŞİM KURMA”, kişilerin olumsuz durumlardan korunmak için başvurduğu diğer mekanizmaları.


Savunma mekanizmaları ne işe yarar?  

Savunma mekanizmalarımızı, kendimizi tehdit altında hissettiğimizde zihnimiz kendini korumak için bilinçsizce devreye sokar. 👀 İş yerinde, bir aile çatışmasında, romantik ilişkiler içinde ... bu psikolojik savunma mekanizmalarının kullanıldığı birçok durum vardır ! Bu aynı zamanda yüksek stres hissettiğimizi ve yeteneklerimizden şüphe duyduğumuzu yansıtıyor olabilir. 😥Kötü hissetmekten kaçınmak için savunma mekanizmamızı canlı tutuyoruz yani.

Telafi mekanizması

Yani aslında özetle zihnimizin bu mekanizmaları kullanması gayet normaldir. Bununla birlikte, hislerimizi bastırmaya ve onlardan kaçınmaya çalıştıkça daha da negatif bir duygu durumda bulabiliyoruz kendimizi. Duygularımızın , endişelerimizin, korkularımızın adını koymadıkça çok daha güçlü bir şekilde üstümüze gelme riski taşıyorlar.

🙌 İşte bu nedenle, bilinçsiz savunma mekanizmalarımızı belirlemek, tanımak vedavranışlarımızı analiz etmek için içinde bulunduğumuz duruma bir adım geriden bakabilmek çok önemlidir.

Bu makaleler de ilgini çekebilir; 

🔗 Ücretsiz psikolojik destek almak mümkün mü?

🔗Maslow'un ihtiyaçlar piramidi 

Yazar notu: savunma mekanizmalarını bireylerin kendi hikayeleri belirliyor

Hepimizin savunma mekanizmaları vardır ve bu gayet sağlıklı bir dürtü!

Ancak dikkatli olmalıyız çünkü, bu dürtüler bazen iş hayatımıza, ailemizle olan ilişkimize veya romantik ilişkilerimize zarar verebilir.. Sağlıklı iletişim kurmamızı engelleyebilir.

👉 İlişkilerinizde gerginliklere neden olan bir davranış tekrarı fark ettiyseniz ve bundan kurtulmak istiyorsanız, savunma mekanizmalarınızı anlamak ve daha sağlıklı ilişkiler kurmak için psikolog desteğine başvurabilirsiniz.

🤗"KENDİNİ DİNLE, KABUL ET VE MUTLU OL! HEMEN ŞİMDİ, BAŞLA..."
#BornToBeMe

Kaynak

Psikoloji Sözlüğü, 2018, Savunma Mekanizmaları

McWilliams N., (2013). Psikanalitik Tanı, Klinik Süreç İçinde Kişilik Yapısını Anlamak, Psychoanalytic Diagnosis, (Kalem E, Çev.), (Üçüncü Baskı), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Kaleme alan Yudum , Wengood yazarı

🤩Hayatımı fiziksel ve zihinsel harekete adadım. 🖋️Yazmayı, 💭düşünmeyi, 📖okumayı ve 🔎araştırmayı çok seviyorum. 😺💕🧘‍♀️Kedim ve yoga matım vazgeçilmezim.

En yeni makaleler

“Neden çekingenim?” Utangaçlık nasıl yenilir? (6 madde)

Kişilik özellikleri utangaç olan insanlar sosyal ortamlarda kendilerini ifade ederken olduklarını ortaya koymaktan çekinebilirler. Utangaç kişilerden sık sık duyacağınız şikayetlerden biri sosyal beceri eksikliği olacaktır. Topluluk içinde konuşma ya da yeni insanlarla tanışma fikri utangaç insanlar için kaygı ve korku sebebi. Kırmızı bir surat, titrek bir ses, gülerken kendini saklayan bir çift el... Günlük hayat böyle akıp gidiyor ve sen ardından bakıyorsan bu makale tam sana göre! Konfor alanından çıkmamak ve bir köşede gizli kalmak seni bir yere götürmeyecek ve güzel günleri ya da ilginç insanları özlemeye devam edeceksin. Yavaş yavaş ama emin adımlarla utangaçlığı yenmek mümkün. Kendini olduğun gibi kabul ederek şartları değiştirmenin zamanı geldi! 💪

Myers-Briggs Kişilik Testi | MBTI 16 kişilik tipi ve özellikleri

MBTI, Carl G. Jung'un kişilik ve karakter analizi çalışmalarına dayanarak ortaya çıkmış bir kişilik çözümleme envanteri. Kişisel gelişim alanında dünyada en çok kabul gören yöntem olan “Myers Briggs kişilik testi” bir dizi harf çiftinden oluşan 16 farklı karakterden bahsediyor. Bu yazıda “MBTI nedir?” detaylıca açıklayacağız..

Sağlıklı ilişkiler ve sosyal hayat | Olmazsa olmaz 7 unsur!

Sosyal bağları, bizim en temel ihtiyaçlarımızı besleyen bir damar olarak düşünürsek, ilişkilerimizin ne kadar sağlıklı olup olmadığı hayatla baş etme şeklimizi, bakış açımızı, ruh sağlığı durumumuzu doğrudan etkiliyor. Örneğin; sağlıklı iletişim kuramadığım insanlarla etkileşimlerde bulunmak beni mutsuz ve hayata pozitif bakamayan bir insan haline getirebilir. Öyleyse, insanlarla ilişkilerimden neler beklemeliyim sorusunu kendimize sormakta fayda var.

Sağlıklı iletişim nedir? Temel koşulları nelerdir?

Birisi ile iyi geçinmek, her zaman sağlıklı iletişim kurduğunuz anlamına mı gelir? Bence bu mümkün değil. Sağlıklı iletişim dediğimiz tarafların kendilerini özgürce ifade edebildikleri bir alandır bence. İletişim süreci iletişim kurarken kendimizi ne kadar doğru ifade ettiğimiz ile doğrudan ilişkilidir. Etkili iletişim kurmanız için bir çok teknik mevcut elbette, ancak biz bugün sağlıklı iletişim kurmanın temel koşullarından bahsedeceğiz. Daha bireysel bir bakış açısıyla kendimizi ifade edebilmenin önemini vurgulayacağız. Çünkü sağlıklı iletişimin temel koşullarını farkında olmak ilişkilerimizi kurmak için de oldukça önemlidir.

Control freak hastalığı | Kontrol deliliği nasıl aşılır?

Hayatınızda olup bitenler gibi çevrenizde olup biten şeyleri de kontrol ettiğinizi mi fark ediyorsunuz? İşler beklediğiniz gibi gitmediğinde panik atak, aniden sinirlenme, huzursuzluk veya alınganlık? Bir control freak söz konusu olduğu zaman stres ve kontrol etme veya yönetme takıntısı hem (farketmese de) kişiyi hem de çevresindekileri yorar. Kontrol takıntısına sahip olduğunu düşünüyorsan doğru yerdesin! Control freak hastalığı nedir? Hayatınızı nasıl etkiler? Olumlu ve olumsuz yanları nelerdir? Hepsini fark etmenize yardımcı olacak bir içerikle karşınızdayım.

İhanet nedir? Kazık yediğinizde tavrınız ne olmalı?

İster arkadaştan gelsin ister sevgiliden, ihanet son derece acı vericidir. Özellikle de yakın insanlardan geliyorsa... Kazık yemek, hayal kırıklığı, öfke, haksızlığa uğramışlık gibi çok yoğun ve olumsuz duyguları tetikler, dolayısıyla sağlıklı düşünmek zorlaşır. Kendinizi ve özgüveninizi yeniden nasıl inşa edebilirsiniz? İhanete uğradıktan sonra bu zorlukların üstesinden gelmek için 5 ipucumuz.

Dişil enerji nedir? Dişil enerjiyi yükseltme yolları

İnsanlar da dahil olmak üzere evrendeki enerji dengesinin oluşturduğu "bütünün" her bir parçasında dişil ve eril enerji mevcuttur. Günümüzün yaşam koşulları, tatmin olma hissimizi başarı, güç ve paraya odakladığı için, biz kadınlar farkında olmadan "eril enerjiye" kapılıyor ve dişil enerjimizi bastırabiliyoruz. Dişil enerji hayatın akışına uyum sağlama ve yaratıcı yönünü kucaklamayı temsil eder. Aynı zamanda duygularımızın ve sezgilerimizin yansıması olarak kabul edilir. Duygularımızın ve sezgilerimizin yansıması olarak kabul gören dişil enerjiyi yükseltmek içsel sürecimiz ile uyum sağlamak ve ruhu beslemek ve yaşam enerjisini yeniden uyandırmak için çok önemli.

Cinsel fanteziler & Psikoloji | Sex fantezileri bize ne söyler?

Hepimizin, sahip olduğumuz hayal dünyasında cinsel fantezileri vardır. Cinsel yaşam her ne kadar toplumumuzda tabu olarak görülse de kişide cinsel uyarılmayı tetikleyen fantezilerin olması gayet normal ve sağlıklı. Kişinin hayal ve zevk dünyasına kalmış olan bu fanteziler kişiden kişiye değişse de, bir takım yaygın cinsel fanteziler mevcut. Çünkü cinsel fantezilerin çoğu aslında psikolojik ihtiyaçlarla ilişkili. Ait olmak, sahip olmak, beğenilmek, arzu ve heyecan... Bu yazıda en yaygın 9 cinsel fantezi ve psikolojik açıklamaları var.

En Yaygın Sex Fantezileri | 7 cinsel fantezi kategorisi

Öncelikle sex fantezileri tamamen normaldir. Herkesin cinsel fantezileri olduğunu söyleyerek söze başlayalım. Evet, tüm insanların cinsel isteği bulunur ve tabu olan cinsel istekler maalesef çok dile getirilmese de herkes bu alanda fantezilere kapılır. Kimileri tarafından sapkınlık olarak kabul görse de herkesin cinselliğini keşfetme arzusu vardır ve bu bir özgürlüktür. Golden shower, oral seks cunnilingus, BDSM sahneleri, kostümler, eş değiştirmeler, partnerin üstüne başına boşalmak, grup seks partileri... yanaklarınız yeterince kızardıysa ve gözleriniz büyümeye başladıysa tabusuz sansürsüz, önyargısız, cinsel fanteziler dünyasına kısa bir bakış atalım kendimizi her yönümüzle keşfedip kabul etmeye hazırlanalım.

Ayna teorisi nedir? Psikolojide ayna etkisi

Jacques Lacan’ın ayna teorisine göre, kimliğimizi karşımızdaki kişinin üzerinden yansıtarak inşa ederiz. Dolayısıyla, karşımızdaki insanın sevip sevmediğimiz özellikleri kendi kişiliğimize ait sevdiğimiz ya da sevmediğimiz özelliklerinin yansımaları anlamına gelir. Ayna etkisi, ayna nöronlar sayesinde empati kurmanın bir yolu iken aynı zamanda savunma mekanizması olarak da işlev görebilmekte. Lacan' a göre ayna etkisini anlamak ve bu kavramı bilinçli şekilde kullanmak, günlük ilişkilerimizi önemli bir ölçüde etkileyebilir.

İyi hissetmek için sosyal medyada da sana eşlik edelim mi?

Psikologlar ve Koçlar ile buluşmalardan oluşan RDV Coaching serisini takip edin!

🎧 Spotify

İşe gidip gelirken, yürüyüşe çıkarken, yemek yaparken veya yerken, uyumadan önce veya sabah kahvaltıya eşlik etsin diye... Kendinle biraz kaliteli vakit geçirmek için koçlarla ve psikologlarla her hafta işlediğimiz konuları takip et!

Spotify üzerinden RDV Coaching serimizi Podcast şeklinde takip edebilirsiniz!

🎥 Youtube

Youtube'da boş boş dolanmaktan bıkanlara müjde! Kanala 💜abone ol , 🔔 bildirim zilini aç ve tabii, 👍videoları beğenmeyi ve ✍🏻 bize yorumlardan ulaşmayı unutma!

RDVCoaching serisi video hali!

Ve daha fazlası... Örneğin; Aslı ile Yoga seansları

Ayrıca dergide olup bitenleri Instagram ve Pinterest üzerinden sürekli paylaşıyoruz!

Dergide neler olup bittiğini sosyal medya paylaşımlarımızdan da takip edebilirsin! En sevilen içerikler, günlük mutluluk, destek ve motivasyon dozları! Kısacası kız kardeşlerin asla kaçırmaması gerekenler!

Instagram📸

📍Pinterest