Benlik saygısı ve özdeğerini bilme | Psikolojide "benlik algısı"

tarihinde Damla , Wengood yazarı tarafından güncellendi

Sağlıklı bir benlik saygısı duygusuna sahip olmak, kendiniz hakkında olumlu bir düşünceye sahip olduğunuz ve esasen kim olduğunuzla barışık ve uyumlu yaşadığınız anlamına gelir. Basit bir şey gibi görünüyor olabilir, ancak çoğumuzun özsaygıyla ilişki bir içsel mücadelesi var. Bu içerikte, benlik algısı ve benlik saygısının bizi nasıl etkilediğine, nereden geldiklerine ve özdeğerinizi farkında olarak gerçek potansiyelinizi gerçekleştirmek için nelere ihtiyaç duyacağınızı konuşuyor olacağız.

Benlik saygısı ve özdeğerini bilme | Psikolojide "benlik algısı"

"Ben kimim" sorusunun cevabı "benlik algısı" oluşturur

Bu yazıda benlik saygısı nedir ve hayatımızı nasıl etkiler diye konuşacağız. Ancak benlik saygısından bahsetmek için öncelikle "benlik nedir?" ve psikolojide "benlik duygusu ne anlama gelir?" kavramamız gerekiyor. 

Çünkü benlik saygısı, sahip olduğumuz benlik algısı ile doğrudan ilişkili bir kavram. 

En basit haliyle "benlik algısı" sizin olduğunuza inandığınız kişi ile çevrenizin sizi benimsemiş olduğu kişi arasındaki içler dışlar çarpımının sonucunda ortaya çıkan "benlik bilinci" anlamına gelir. Kendi değerine dair yapıyor olduğun öznel bir değerlendirmenin sonucunda benlik algısı oluşur. 

Bu özdeğerlendirmenin sonucunda "ben kimim" sorusuna yanıt verir insan. Kendinize dair sahip olduğunuz bu benlik algısı kendinize dair duygu ve düşüncelerin bütününü etkiler. Kişinin kendisine yönelik pozitif veya negatif bir değerlendirme ve tutum içerisinde olması durumuna da psikolojide "benlik saygısı" diye seslenilir. 

🔗 İnsanın kendini sorgulaması normal ve özdeğerlendirme yapması bir gereklilik! 

🪞
Her insanın doğuştan getirdiği bir “ben” tanımı vardır. Bu doğuştan gelen “ben tanımı”, zamanla kişinin deneyimlediği olaylar ve çevresel faktörlerle şekillenen “benlik tanımı” ile karşılıklı olarak birbirini etkiler. “Benlik algısı” dediğimiz kavram bu etkileşim sonucunda bir özdeğerlendirmeye neden olarak "ben kimim" sorusunun karşılığını bize verir. Ben kimim sorusunun yanıtı olumlu duygulara neden oluyorsa sağlıklı özsaygıdan söz edilir. Olumsuz ise düşük benlik saygısından bahsedilir. 

Bu özdeğerlendirmenin sonucunda "benlik saygısı (özsaygı)" gelişir

Kişinin kendi hakkındaki düşünceleri anlamına gelmekte olan benlik kavramından farklı olarak, benlik saygısı "kendimiz hakkındaki olumlu ve olumsuz değerlendirmeleri ve bu değerlendirmelerin ortaya çıkardığı duygulanımları" kapsamaktadır. 

"Benlik saygısı" veya "özsaygı", kim olduğumuz ve neler yapabileceğimiz hakkındaki çeşitli inançlarımızdan oluşur. Tahmin edebileceğiniz gibi bunun hayatı deneyimleme şeklimiz üzerinde büyük bir etkisi olabilir. Çünkü kendime dair sahip olduğum bu değerlendirme sonucunda bazı otomatik olumsuz düşünceler geliştirip kendime sınırlayıcı inanç kalıpları benimseyebilirim. Bu da hayattaki seçimlerimi bu inançlar çerçevisinde gerçekleştirmeye beni iter. 

Benlik saygısı yaşama motivasyonumuzu, risk alma ve hayallerimizin peşinden koşma olasılığımızı etkiler. Örneğin,

  • Eğer düşük benlik algısına sahipsem ➡️ özgüvenim bundan olumsuz etkilenir. Yeni bir işyerinde çalışma hayalim olabilir ancak bunu yapabileceğime inanmıyor olduğum için adım atmaktan kaçınırım. Kısaca düşük benlik saygısı beni bana iyi geleceğini düşündüğüm şeyleri yapmaktan alıkoymaktadır.
  • Eğer özsaygım yüksekse, ➡️ kendime inanma ve seçimlerime doğru adım atmak için gereken çabayı gösterme olasılığım daha fazla olur. Yeni şeyler deneme ve risk alma konusunda kendimi daha yeterli hissedebilirim. Attığım adımlar işe yaramayacak olsa bile bunun karakter veya özdeğerimin bir yansıması olmadığının bilincinde olarak yaşar bu durumla baş etmek için daha güçlü bir psikolojik dayanıklılığa sahip olurum. 
💪 Sağlıklı benlik saygısı belirtileri
  • Kendinden emin hissediyorsun
  • Kendini takdir etmeyi biliyorsun
  • İhtiyacın olduğunda hayır diyebileceğini biliyorsun
  • Kendine değer veriyorsun
  • Olumsuz deneyimler kendine olan bakış açını etkilemiyor
  • İhtiyacın olanı isteyebileceğini hissediyorsun
👎 Düşük benlik saygısı belirtileri
  • Özgüven eksikliği yaşıyorsun
  • İnsanları memnun etmeye çalışıyorsun
  • Başarılarını küçümseme ve kendine değer vermeme eğilimin var,
  • Utanç ve suçluluk gibi duygular genelde baskın
  • İhtiyacın olanı ifade etmekte zorlanıyorsun

👋 Bu içerik de ilginizi çekebilir 👉 Düşünceni söylemeye çekiniyor musun? | Kendini ifade etmekten korkmak 

Düşük benlik saygısı neden kaynaklanır? 

Benlik duygusu yüksek insanlar için, düşük benlik saygısına sahip olmak garip gelebilir. İnsan neden kendi ile ilgili yaptığı bir değerlendirmede olumsuz bir tutuma sahip olur ki? Kendini sevmemek veya kendine değer vermemek neden istesin?

Benlik saygımız genellikle ilk çocukluk döneminde oluşur ve birçok faktörden etkilenir. Genetik faktörler veya kişilik tipleri genelde rol oynar, ama en önemlisi ve çoğu zaman özsaygı seviyemize katkıda bulunan en etkili faktör, büyürken yaşamış olduğumuz deneyimler... Kendimizle ilgili bakış açımızı en çok değiştirebilen şey, evet geldik yine, çocuklukta oluşan ruhsal yaralar... 🤦‍♀️ ve bu yaralarla baş etmek üzere geliştirdiğimiz sağlıksız savunma mekanizmaları

Aile, arkadaşlar, öğretmenler veya diğer otorite figürleri gibi sizi özellikle eleştiren kişilerin çevresinde büyüdüyseniz, benlik saygısı sorunları yaşama olasılığınız daha yüksek olabilir. Örneğin, okulda zorbalık görmüş bir çocuksanız veya psikolojik şiddetin çeşitli formlarını yaşamış bir çocuksanız, bu deneyimler benlik algısı ve benlik saygısı üzerinde etkili olmuş olabilir. 

🔴 Düşük benlik saygısı, yaşam deneyiminde başınıza gelmiş özel koşullardan da etkilenebilir. Örneğin, ciddi bir hastalık atlatmak, birini kaybetmek ve yas tutmak, engelli olmak, tacize uğramak, şiddet görmek, ayrımcılığa maruz kalmak ya da maddi sıkıntılar çekmek gibi durumlar kaygılara sebep olabilir ve kendinizle olan ilişkinizi etkileyebilir. 

Benlik saygısı ve özgüven arasındaki fark

Benlik saygısı ve özgüven sıklıkla karıştırılır. Bu iki kavram birbiri ile örtüşseler de farklılıklar barındırır. Özgüven, zorluklarla başa çıkma ve “dünyayla başarılı bir şekilde etkileşime geçme” yeteneğimize olan güvenimizle ilgilidir (Burton, 2015).

Ayrıca, benlik saygısı içsel bir değerlendirme ile ilişkili iken, özgüven daha çok dış faktörlere dayalı olma eğilimindedir. Örneğin, bir görevde başarılı olduğumuzda genellikle özgüven inşa edebiliriz. Benlik saygısı daha çok içsel temellere dayanır ve öz saygımızla mücadele ettiğimizde başarılı olmak her zaman kendimizi daha iyi hissetmemize yardımcı olmayabilir.

👋 Bu içerik de ilginizi çekebilir 👉 Özgüven nasıl kazanılır? | Beyoncé gibi yetişmeye geldik! 

Özgüven, kişinin kendine ve dışsal güçlerine veya yeteneklerine olan inancıdır. 
Benlik saygısı, içsel olarak bağımsız bir bakış açısıyla kendinize verdiğiniz değerdir.

Benlik saygısı hayatınızı nasıl etkiler?

Düşük benlik saygısı, hayatı pozitif yaşamanıza engel olur ve psikolojik sağlığımızın bozulmasına katkıda bulunur. Olumsuz benlik algısı hayat yolculuğunuzu etkileyerek mutluluk ve iyi hissetme halinizi olumsuz etkiler. Depresyon, anksiyete bozuklukları, yeme bozuklukları ve hatta karanlık düşünceler ve intihar düşüncelerine bile yol açabilir. 

Sağlıklı bir özsaygıya sahip olmak, hayatı deneyimleme şeklinizi, kararlarınızı ve seçimlerinizi değiştirebilir. Kendinizle iyi bir ilişkiniz olduğunda muhtemelen stresle daha iyi başa çıkabilecek ve hatta kendi kendinizi baltalamaktan kaçınabileceksiniz. Veya insanlarla ilişki kurmak ve güvenmek, sağlıklı sosyal ilişkiler kurmak veya toksik insanlara mesafe koymak daha kolay olacak. 

En önemlisi yaşam enerjinizden tertemiz faydalanabilecek ve kendinizle uyumlu ve mutlu bir yaşamı inşa edebilme gücünü hissedebileceksiniz. Kendinize olan inancınız gelişecek, akışta kalmak kolaylaşacak ve daha fazla psikolojik risk alarak (yeni bir kariyere başlamak gibi) ve hayatta gerçekten istediğiniz şeyin peşinden giderek kendinizi daha mutlu hissedeceksiniz. 

Gerçek değerinizi anlamak, duygusal dayanıklılığınızı geliştirmenize yardımcı olur. Bu da, hayattaki engellerle, hayal kırıklığıyla ve başarısızlıklarla karşılaştığınızda daha hızlı toparlanabileceğiniz anlamına gelir.

Benlik saygısı nasıl gelişir?

Eğer özsaygınızın şu anda düşük olduğunu düşünüyorsanız, iyi haber şu ki, kişisel çalışma ve içten bir niyetle bunu kendinde geliştirmek mümkün! 👍 

Evet, ilk başta hatırlamanız gereken gerçek şu: öz saygınızı geliştirmek, niyet, kararlılık ve sabır gerektiriyor. Değişmek istemek herkes için geçerli, öyle değil mi? Herkes "daha ..." olmak istiyor. Ancak değişimin bir süreç olduğunu ve zaman gerektiğini farkında olmak herkes için geçerli. 

Her şeye rağmen, tam 4 senedir psikoterapi alan bir insan olarak şunu bilmenizi isterim ki, çabalayın, çünkü buna değersiniz 🥰. Süreci başlatmak için atabileceğiniz bazı adımları kendi psikoterapi seanslarımdaki notlarıma bakarak aşağıda listeledim. 

Özfarkındalığını geliştir! 🤹‍♂️

Benlik saygısını geliştirmeye çalışırken ilk adım, düşünce, duygu ve davranışlarınızın daha fazla farkına varmaktır. Çoğumuz, günü otomatik pilotta, düşünmeye fazla vakit ayırmadan geçirirken, bu göründüğü kadar kolay olmayacak.

Öz farkındalık, iç dünyamızı, düşüncelerimizi, duygularımızı ve inançlarımızı anlamak, farkına varmaktır. Bize ait tüm duygu, düşünce ve inançların farkına varmak demek, gerçekte kim olduğumuzu anlamak demektir. Öz farkındalığı olan birey, güçlü ve zayıf yönlerini bilir. Düşüncelerine ve duygularına hakim olduğu gibi motivasyonlarına da hakim olur. 

Kişinin öz farkındalığı arttıkça, düşünce ve inançlarını olumlu yönde değiştirme şansı da artar. Çünkü kişi, duygu ve düşüncelerinin kendisini nereye doğru sürüklediğini anlar ve duruma müdahale edebilir.

🔗 Değerlerinizi tanımlayın, neyi isteyip istemediğinizi bilin! 

Özeleştirel düşüncelere meydan oku! 🧠 

Düşüncelerinizin daha fazla farkına vardığınızda, kendinizle ilgili olumsuz veya eleştirel düşüncelerinizi seçmeye başlayabilirsiniz. Evet o kafanızın içindeki olumsuz eleştirmenden bahsediyorum. 

Olumsuz iç sesler ortaya çıktığında duraklamaya çalışın ve yavaşça onlara meydan okuyun. 💭 Bu düşünce doğru mu yoksa gerçek mi? Bunun tersinin doğru olmadığına dair bir kanıtım var mı? Kendime fazla yükleniyor olabilir miyim? 

Bu düşüncelere meydan okumaya başladığımızda, kendimize söylediklerimizin her zaman doğru ya da yararlı olmadığını görebiliriz. Daha sonra bu düşünceleri olumlu ve cesaret verici bir şeyle değiştirmeye çalışabiliriz.

🔗 Kendini sevmek için yapman gereken 5 şey tavsiye edeceğim!  

Sınırlarını belirle ve korumaktan çekinme! 🛡️ 

Çoğu zaman öz saygımız düşük olduğunda insanları memnun etmek isteme moduna gireriz, her şeye evet demeye istekli oluruz ve yüzleşmekten kaçınırız. Bu durum zamanla özgüvenimizi daha da aşındırabilir.

Enerjinizi korumak için sınırlar koymak, kendi değerinizi anlamanın harika bir yoludur. Evet, başkalarına yardım etmek sizin için önemli olabilir ancak bu, kendi ruh sağlığınızın pahasına olmamalıdır.

🔗 Birine mesafe koymak bazen en sağlıklı ve işlevsel olandır!  

Kendini takdir etmeyi bil! 🤝 

Beynimizin olumsuzluk eğilimi vardır, bu da genellikle ters giden şeylere odaklanacağımız anlamına gelir. Başarılarımızı kasıtlı olarak kutladığımızda, yavaş yavaş bu önyargıyı değiştirmeye başlayabiliriz. Bu, gerçekte ne kadar iyi durumda olduğumuzu görmemize ve özgüven geliştirmemize yardımcı olabilir.

Bunun gibi kendi kendine yardımcı olmaya çalışmak yararlı olabilir, ancak çoğu durumda yol boyunca bir profesyonelden psikolojik destek almak çok daha etkili olacaktır.

Yazarın notu: Psikoterapi ile özsaygı duygusunu güçlendirin!

Öz saygınızı geliştirmek, geçmiş deneyimlerden öğrendiğiniz düşünce ve davranış alışkanlıklarını bırakmayı içerir. İçinizdeki eleştirmene meydan okumak ve kendinize şefkatle davranmak özellikle ilk başta zor gelebilir. Bununla mücadele ettiğinizi fark ederseniz, bir profesyonelle konuşmanın faydası olabilir.

Psikoterapide, size eşlik edece ruh sağlığı uzmanı, çeşitli soru sorma teknikleri ile sınırlayıcı inançlarınızı belirlemenize ve bunları değiştirmenize yardımcı olabilir. Size yardımcı olacak araçlar ve teknikler sunarak, kendinizi kabullenme yolculuğunuzu destekleyebilirler. Mevcut olumsuz düşünce kalıplarınızın altında gerçekte kim olduğunuzu ve hayattan ne istediğinizi anlamanıza da yardımcı olabilir. Benlik saygınız arttıkça, hedeflerinizi gerçeğe dönüştürmek için gerekli eylemi yapmanıza yardımcı olabilirler.

🤗"KENDİNİ DİNLE, KABUL ET VE MUTLU OL! HEMEN ŞİMDİ, BAŞLA..."
#BornToBeMe

Kaynak 

Kaleme alan Damla , Wengood yazarı

Kahkahası ile meşhur, hayatı olabildiğince basit okuyan birisi...

Harikaaa Tebrik ederim. Çok faydalanıyorum. Teşekkür ediyorum 🌱❤️❤️

Küçük prens 2 ay önce

Selam Küçük Prens, yorumun için çok teşekkürler, bizi inanılmaz teşvik ediyor. 🤗 Faydalı olmasına çok seviniyoruz.

Wengood , yazar ekibi 

Güncel içeriklere göz at!

Pozitif enerji veren sözler listesi TOP20

Stresin ve olumsuzluğun hakim olduğu bir dünyada, kendi iyiliğimizi artırmak, özsaygımızı güçlendirmek ve pozitif enerjiyi geliştirmek temel bir ihtiyaçtır. Bilgelik dolu ilham verici alıntılar, dünyayı daha iyi bir açıdan görmemize yardımcı olabilecek güçlü katalizörler olarak işlev görebilir. Bu alıntılar, bizi şükran, direnç ve iyimserlik gibi pozitif psikoloji prensipleriyle bağlantı kurmamızı sağlar ve perspektifimizi, ruh halimizi ve dolayısıyla hayatımızı dönüştürebilir. 20 maddelik pozitif enerji verecek güzel sözler listesi size ilham vermek için hazırlandı!

Mikro aldatma, ihanet midir? Mikro aldatma neden olur?

Bir zamanlar eski sevgilim tarafından aldatılmıştım. Bu sadakatsizlik, ayrılığımıza yol açtığı için bedelini ödemişti. Asla bunu yapacağını düşünemezdim diye hep söyledim ama yeni öğrendiğim bir kavram olan mikro aldatma benim görmezden geldiğim bir çok sinyal ve ipucu olabileceğini bana öğretti. Peki mikro aldatma nedir? Mikro olunca aldatma meşrulaşır mı? Gerçekte ne olduğunu anlamaya çalışmak ve bir çift üzerindeki etkisini kavrayabilmek için gelin bu kavramı inceleyelim.

Toksik ailede büyüdüğünü gösteren 5 şey!

Aşılmaz dağlar. Ailemle ilişkimi bu şekilde tanımlayabilirim, inişler ve çıkışlarla dolu binbir duygusal dalgalanma ile süregelen bir ilişki serüveni. Kalabalık ve görece bolca sevgi gördüğüm bir aile bu yüzden korkunç toksik bir aileden geliyorum diyemem. Ancak otuzlu yaşlarımda terapilerle yüzüme vurmuş olan bir sürü gerçekle yüzleşiyorum. Yetişkinliğimizde iyi hissetme halimizi etkileyen çeşitli toksik aile izleri taşıyabiliyoruz. Peki nedir bir aileyi toksik yapan davranışlar? Toksik aile nasıl olur? İşte açıklaması...

Mobbing Nedir? | İş Yerinde Psikolojik Şiddet

İş yerinde hiç aşağılanma, tehdit, düşmanca bakış veya sözlü tacize maruz kaldınız mı? Hiç sabah işten eve yorgun, bacaklarınız titreyerek, kendinizi yetersiz ve içinde bulunduğunuz grubun dışında kalmış hissederek geldiğiniz oldu mu Çalışma ortamınız nedeniyle zihinsel ve fiziksel sağlığınızın risk altında olduğunu hissettiğiniz durumlar ne olacak? Bu soruların çoğuna "evet" yanıtı verdiyseniz, zorbalığın kurbanı olabilirsiniz. Peki zorbalık nedir?

Narsist ayrılınca nasıl davranır? Sizi ne bekliyor?

Narsist ile ilişki yaşamak kadar narsist sevgiliden ayrılmak da bir mesele. Bu kişilerin toksik şekilde bağlandıklarını ve sağlıksız bir büyüklenme hislerinin olduğunu düşünürsek ayrılınca eski sevgililerine nasıl davrandıklarını tahmin etmek zor değil! Bir narsistten ayrılmak ve kesin olarak kapıyı kapatmak, karşılaşabileceğiniz duygusal açıdan en yorucu deneyimlerden biridir. Ne de olsa, bu usta manipülatörler asla geçmişin geçmişte kalmasına izin vermeyeceklerdir. İçlerindeki gizli eziklik hissi nedeniyle sizin terkedişinizi bir yenilgi olarak görecek ve ilişkinin sona ermesinden sonra son sözü söylemek için çeşitli tacizlere devam edecektir. Narsistler terk edildiklerinde, içlerindeki iblis çirkin yüzünü saklayamaz ve (mecazi olarak) eski eşlerini yok etmeye kararlı hale gelirler.

Düşünceni söylemeye çekiniyor musun? | Kendini ifade etmekten korkmak

Öfke ve ağlama sorunları ile psikoloğa başvurduğumda bana bastırılmış ve açığa çıkmamış çok fazla duygu ve düşüncem olduğunu söylemişti. Başkasını kırmamak, endişelendirmemek, hayal kırıklığına uğratmamak için veya başkalarının bizim hakkımızda ne düşünebileceğinden çekindiğimiz için düşündüğümüzü ifade etmekten korkabiliyoruz. Aslında Kendini ifade edememek, yaşamımızın birçok alanında stres ve kaygıya yol açarak şekil değiştirip başka sorunlara dönüşüyor. Böylece iyi hissetmemize engel oluyor.

Aile içi çatışma ve çözüm yolları | 🛡️10 ipucu

Aile içi ilişkilerde hepimiz daha hassas oluruz. Ama aile içi gerginlik yaşamak aslında sandığınız gibi baş etmek için imkansız değil. Anneyle babanın veya çocuklar arasında yaşanan iletişim çatışmalarına çözüm bulamadıkça bir araya gelindiğinde kurulan sofraların tadı tuzu kalmaz. Peki kimin hatası? Birçok rahatsızlığa neden olan ailedeki çatışmaların gözardı edilmek gerektiğini ve konuşulmamasını söyleyenler. Çatışmaların nedeni eşler arasında veya çocuk ve genç aile bireyleri arasında olsun, çatışmayı çözme becerileri herkes tarafından benimsenebilir. Birbirimizi dinlemek ve devam etmek için kırgınlığı bir kenara bıraksak... Yeniden bir araya gelmemizin mutlu bir hal alması için, gerilimi azaltmanın 10 yolunu beraber keşfetsek? Ne dersiniz?

Konfor alanından çıkmak istememek için 9 sebep

Atletik olmamama rağmen, bir yarı maratona kaydolur muyum? Kalabalık önünde olmaktan korkmama rağmen gelin ve damadın tepsisini tutar mıyım? Asla! Yeni trend, konfor alanından çıkmak fakat ben bu akıntıya karşı yüzüyorum ve gururla söylüyorum; "Konfor alanımı seviyorum ve konfor alanının dışına çıkmak istemiyorum". Bu bir seçim tabii. Seçimimi motive eden 9 nedeni keşfederek, siz de neden alanın dışına çıkmak istemediğimi anlayacaksınız!

İş ve yaşam koçu Özlem Şen ile söyleşiler

Youtube kanalımıza 💜 abone olmayı, 🔔 bildirim zilini açmayı, 👍videoları beğenmeyi, veee ✍🏻 bize yorumlardan ulaşabileceğini unutma! 

İş ve yaşam koçu Özlem Şen ile söyleşiler

🎧 Podcast dinle!

Spotify hesabımızı takip ediyor musun?

#3 | Algı yönetimi nedir? Uydumculuk psikolojisi ve soru sorma becerisi #algı #ikna #sorgulama

Ekim 2022 · RDV Coaching | Wengood

29:12

Sosyal medya hesaplarımıza abone oldunuz mu?

Instagram'da takipleşelim!

Pinterest'de de bizi görmek istemez misin?

TikTok'da da var mısın? Biz varız!