Kendini suçlamaya eğilimli olmak

tarihinde Damla KOLLUOGLU, Wengood yazarı tarafından güncellendi

Yanlış bir şey yapmadığında dahi suçluluk duygu ve düşünceleri seni ele mi geçiriyor? Her yaşanan olumsuzluğun nedeninin senin hatan olduğunu, farklı davranabileceğini, daha fazlasını yapabileceğini kendine söyleyip duruyor musun? Suçlu hissetme döngüsü depresyonla bir süre sonra iç içe geçen bir psikolojik durum. Sebepsiz yere kendine yüklenerek kendi kendini cezalandırmaktan vazgeçmek için bir kaç ipucumuz var.

Özet

Normalde suçluluk duygusu, aldatma veya yalan söyleme gibi yanlış davranışlardan kaynaklanır. Kişi bir suç işlediğinde veya bir yasağa karşı geldiğinde bilinçli olarak sorumlu ve dolayısıyla suçludur. 

Ancak psikolojik bir bakış açısından, suçluluk "mantıksal olarak" işlemez. Çoğu zaman mağdur ve işkencecinin rolleri tersine çevrilir ve kendilerini suçlayanlar masumlardır. Çünkü kendini sorgulaması gereken kişi bunu yeterince yapmayınca karşısındaki kendini gereğinden fazla sorgulamak zorunda kalır. Yaşamamızı engelleyen bu duyguya daha meyilli olanlar da var ki bu yazı tam da onlara hitap ediyor.

İnsan neden kendini sürekli suçlama eğiliminde olur?

Çocukluk dönemi

Bir zorlukla karşılaştığımızda ilk içgüdümüzün neden kendimizi suçlamak olduğunu anlamak için çoğu zaman çok geriye gitmemiz gerekir. Kendimizi görme biçimimizin kökenleri çocukluğumuzdan gelir.

Elmamız daha kızardı mı kızarmadı mı gibi dertlerimiz yokken, kendimizle başkaları arasında ayrım yapmayız ve kendimizi onların gözünden inşa ederiz. Sevilmediğimizi veya istenmediğimizi hissetmediğimizde, travma ve alay konusu olduğunda, sevgiyi hak ettiğimizi düşünmüyoruz. Başka bir deyişle, hep bir şeylerden suçluyuz gibi hissediyoruz.

Çocukken, sevilen birinin kaybı veya ebeveynlerinin boşanması gibi acı verici veya rahatsız edici bir olaya tanık olursak bu duygu daha da kötüleşir. Travmalar ve duygusal şoklar insanda iz bırakan deneyimlerdir. Bu durumlar hemen kendimizle ilişkilendirilir ve her şeyin bizim suçumuz olduğuna ve yaşlandıkça daha iyi olmayacağına inanırız.

Hayat her zaman kolay değildir ve bizi acımasız bir ayrılık veya işyerinde mutsuzluk gibi karmaşık çemberlerden geçirir. Bununla karşı karşıya kalındığında geçici olarak rahatsız olmanız ve daha hassas olmanız normaldir. Ama kendini suçlamaya meyilliyseniz, tamamen yıkılarak tepki vereceksinizdir. Bazen çok sık ağlamak veya depresif hissetmek normaldir, ancak büyük bir çöküş noktasına gelecek kadar değil. 

Kendi kendimizi yatıştırmayı bilmiyorsak içimizde ki çocuk sıkıntı içinde demektir.

Yanlış anlaşılmaktan korkmak

Yanıltıcı olan bir perspektif, özgüven eksikliği ve şüphe bir arada. 

Geleceğini sandığımız ayrılık örneğini ele alalım. "Benim hatam mı?" Bunu hak edecek ne yanlış yaptım? ". Bu tip kendini sorgulama hali çok yıkıcı olabilir ve kendinizle olan iletişiminizi sağlıksız hale getirir. Ayrıca duygular geri adım atmamızı engeller.

👉 Böylece yapayalnız, hüsrana uğramış ve açıklama bulamadan kendi kendimize parmak sallıyor ve suçlu hissediyoruz.

Hayal kırıklığı korkusu

Ayrıca, başkalarını ve dolayısıyla kendimizi hayal kırıklığına uğratma korkusu kendi kendini suçlama ile sonuçlanabilir. Zorbalık, utandırma, duygusal şantaj veya sitemlerden oluşan bir çocukluk bizi, hataya (yine de insani olan “hata”) yer bırakmayacak şekilde kodluyor.

Bir sınavı geçememek, kişisel veya yarışma gibi hedeflere ulaşamamak, tüm bunlar yargılanma korkumuzu yeniden alevlendiriyor! Belirli beklentileri karşılayamazsak, başkalarının bizi küçümsemesinden korkarız çünkü derinlerde bir yerde özgüven eksikliği yaşarız. Bazıları bunalmak yerine başarısızlığı kabul eder, bunu bir ders olarak görür ve haklılar da!

😐 Kabul edelim, tüm bunlar sizin için sağlıksız koşullar doğurur! Bencilliğin kralı olmaya teşvik edilmiyorsunuz ama tutarlı bir şekilde başkaları için yaşamak sizi mutlu olmaktan alıkoyuyorsa bunu farkında olmaktan bahsediyoruz. Sürekli başkalarını referans alarak ve onların haklı olduğuna kanaat getirerek kendinizi unutursunuz ve daha da kötüsü, kimi zaman onların acılarının ve sorunlarının sorumluluğunu üstlenmeye kalkarsınız.


👉Narsist ve manipülator mıknatısları bu söylediklerimi çok iyi anlayacaktır.

👉 Bir daha kendini suçlayıp durumu daha da kötüleştirdiğin için kendini kötü hissettiğinde, kendine "herkesin kendi sorunu var" de. Diğer kişi ilerlemeyi reddediyorsa ve kendini sorgulamak için çaba göstermiyorsa, bu onların işidir. Bunun yerine kendine odaklan. Nasıl yapacağım diye mi soruyorsun?


Sebepsiz yere kendini suçlamaktan vazgeçmek için ne yapmalıyım?

Tüm hayatın boyunca suçluymuş gibi hissettiysen, bir anda durmayacaksın. Bu duygu içinizde kökleşmiştir çünkü. Önce bunu farkına varıp bir nefes al! İyi haber şu ki, perspektifini değiştirmen imkansız değil. Çabalarının sonuçlarını yavaş yavaş göreceksin. Sana yardımcı olmak için 11 ipucumuz var:

Kendine ne zaman böyle hissettiğini sor?

Bu ilk adım! Bunun böyle olduğunu fark ettiğinizde, yani şu veya bu senaryoyu deneyimlediniz ve kendinizi suçlama eğilimi gösterdiniz, bir sonraki sefer de aynı koşullarda yine bunu hissedebilirim dediğiniz anda, suçluluk duygusunu tanıyacak ve sorunu daha rahat çözeceksiniz.  Her seferinde de bu duygu durumunu ve bilinçsiz tepkiyi daha az yoğunlukta yaşayacaksınız çünkü önceden tahmin etmiş olacaksınız, kendinizi daha iyi tanıyor olacaksınız.  Suçluluk duyma eğiliminize daha az şaşıracaksınız dolayısıyla sizi sarıp aklınızı başınızdan alamayacak. Yavaş yavaş, travma geçirmiş küçük çocuğu dinlemeyi bırakıp bugünki siz olarak var olmaya başlayacaksınız.

Suçluluk hissettiğin bu deneyimden ne öğrendin?

Suçluluk bazen verimli bir duygu olabilir. Aşırı ve gereksiz dozdaki bir harcama yaptın diyelim ya da sözlerimizin aklımızdan geçenden daha güçlü ve saldırgan olduğu bir tartışmayı ele alalım: Olaydan sonra kendini o kadar kötü hissedeceksin ki bir dahaki sefere kontrolün sende olmasının daha iyi olacağını farkına varmış olacaksın. Zayıf noktalarını farkında olmak seni güçlendirir, unutma.

Hatalarınla iletişim kur, hemen gönül koyma.

Kendine gerçek suçlunun kim olduğunu sor?

Bazen “anlamadığımız” için eleştiriliriz. Bir adım geri attıktan sonra bile, davranışımızda neyin yanlış olduğunu göremeyiz. Bu durumlarda, muhatapınızın kendini sorgulaması gereken bir durumda olmuş olması muhtemel. Analitik becerilerinizi kullanın!

Kendine dışardan bir gözle bak!

Suçlu olduğunuzu düşünüyorsanız, bunun nedeni tüm bağlamı dikkate almamış olmanız olabilir. Bakış açınız, geçmiş acılarınızdan etkilendiği için yanıltıcı olabilir. Sevdiğiniz biri veya bir uzman, sizi düşünmeye sevk edebilir. Bazen sadece olanları paylaşmak, suçluluğun gerçekten haklı olmadığını fark etmenizi sağlar.

Kendine her şeyi kontrol edemeyeceğini hatırlat!

Biz insanız, süper kahraman değiliz! Dünyanın bütün sefaletini ne sırtımızda taşıyabiliriz, ne de kurtarabiliriz. Ek olarak, Dünya'da yalnız değiliz ve dış unsurları kontrol edemiyoruz. Kazalar, sevilen birinin kendine zarar vermesi, düşünmemize ve kafaya takmamıza rağmen ne yazık ki önlenemeyen olaylar olabilir.

Kendini düşünmeyi öğren ve sana uygun tercihlerde bulunmak için kendine izin ver!

Söz veriyoruz, basit bir kare çikolata en iyi çabalarınızı veya "sağlıklı" yaşam tarzınızı mahvetmeyecek. Zaman zaman akışa bırakmaya istekliysen ve daha az hırslıysan, daha az suçlu hisset. Kendine saçlamak için de izin ver.

Kırmış olabileceğini düşündüğün kişilerden özür dile!

Yapılan hataya göre karmaşık görünse de özür dilemek vicdanınızı rahatlatacaktır! Bazı ağırlıklar taşınamayacak kadar ağırdır.

Affet!

Benlik saygınızı geri kazanmak, kendinizi suçlamayı ve geçmişte yaşamayı bırakmak için önemli bir araçtır. Hiç kimse geçmişi değiştiremez ama devam etmek için hiçbir zaman geç değil!

Sorunların gerçek sebebine odaklan!

Neden bu şekilde tepki verdiğinizi anlamak, kontrolü elinizde tutmanın en iyi yoludur. Çoğu zaman tepkilerimiz geçmiş travmaları gizler. Yardımcı olacaksa bir seyir defteri tutun! Size ne olduğunu anlatın ve tarih atın, böylece geri adım atmak ve aslında bu kadar zorlanmamanız gerektiğini görmek için faydalı bir kayıt tutmuş olacaksınız! “O gün bana olan şey, bugün bu olaydan bu şekilde etkilenmeme yol açtı.” diyebileceksiniz.

Kendini takdir etmeyi öğren!

Sık sık kendinize sadece insan olduğunuzu hatırlatmak ve niteliklerinizi de listelemek sizi  narsist yapmaz! Aksine, bu ipuçları iyi yönlerimizin farkına varmamıza ve suçluluk duygusuyla daha iyi yüzleşmek için kendimizi güvenle doldurmamıza yardımcı olur!

Hayır demeyi öğren!

Bu beş minik harf, “H-A-Y-I-R”, kendinizi öne çıkarmanıza izin verecek! Kendinizi sizi utandıracak bir duruma sokmayı reddederek, pişmanlık duymanıza engel olacaksınız mesela!

Yazar notu: Suçluluk seni zamanla küstürür

Suçluluk duygusu acı vericidir ve sizi kendinize küstürebilir. Bu aşırı ve süregelen suçluluk duygusu daha sonra patolojik hale gelir ve bu kalıbı bozmak için bir uzmana danışmak esas hale gelir.
Eğer biri ile bu konuda konuşmak istediğini düşünüyorsan; ücretsiz psikolojik destek imkanlarına göz atarak, nasıl bir yol izleyebileceğiniz konusunda profesyonel bir destek al!

🤗"KENDİNİ DİNLE, KABUL ET VE MUTLU OL! HEMEN ŞİMDİ, BAŞLA..."
#BornToBeMe


Kaleme alan Damla KOLLUOGLU, Wengood yazarı

Kahkahası ile meşhur, hayatı olabildiğince tiye alan birisi... Sloganı: aslında çok basit... Ne istiyor: Herşeyin çok ciddiye alınmadığı ve hayat sevincinin esas alındığı bir dünya...

En yeni makaleler

Cinsellik hakkında konuşmak neden zor?

İster kadın ve erkek arkadaşlarımız ile olsun, ister erkek arkadaş veya partnerle kon...

Hemen oku

İşkolik ne demek? | İşkoliklik belirtileri ve çözüm

"İş dışında da iş düşünmekten kendimi alamam", "İş yerinde başarısız olma şansım yok!...

Hemen oku

Romantik ilişkilerde kıskançlık hissi ile başa çıkmak

Kıskançlık en sağlam ve köklü ilişkileri bile rayından çıkarma konusunda belirli bir ...

Hemen oku

Hırsım yok! | Hırslı olmamak bir dezavantaj mıdır?

Benim hırsım yok, hiç olmadı! Okulda bile, karnemde iyi notlar, onur belgeleri ve har...

Hemen oku

Duygusal zeka: nedir ve neden gereklidir?

Şu anki partnerimle ilişkiye başlamadan önce, sürekli şu cümleyi tekrarlar dururdum: ...

Hemen oku

Ayrılık sonrası yapılmaması gereken 5 şey

Karşılıklı bir karar olsun ya da olmasın, ayrılık her zaman yaşanması zor bir andır. ...

Hemen oku

Narsistler pişman olur mu? Narsistler suçluluk duyar mı?

Narsistik kişilik bozukluğunu karakterize eden şeylerden biri empati yoksunluğu. Nars...

Hemen oku

İçine kapanık olmak nasıl bir şey, anlatıyorum!

Dışarı çıkmayı, insanları görüşmeyi, topluluk içinde gülmeyi ya da yabancılarla takıl...

Hemen oku

Aslı Gülaydın (yoga eğitmeni): Güne hareketle başlamak!

Sabah yataktan kalktığımızda, zihnimiz yapılacaklar listesi ile dolu olsa da bedenimi...

Hemen oku

Aslı Gülaydın: yoga ve mindfulness

Merhaba, hoşgeldiniz 🕉️ Ben Aslı. Yoga hocasıyım. Pozları, pozlarla ilgili ipuçları...

Hemen oku

Bizi takip edin!

Sosyal medya hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın! Böylece yeni makalelerimizden anında haberdar olabilirsiniz!