Hayır demeyi öğrenmek: Hayır diyememek neden kaynaklanır?

İşte yeniden, kendinizi hafta sonu içinde sıkışıp kalmış, yeni bir iş almaya, yeğeninize bakıcılık yapmaya ya da kayınvalidenizle bir hafta sonu geçirmeye zorlamış bulunuyorsunuz. Peki, senin sorunun ne? Her şeye evet diyorsun! Neden hayır diyemiyoruz? Hayır dersem birilerini incitirim, hayal kırıklığına uğratırım ve kendimi suçlu hissederim diye mi korkuyorsun? Talihsizliğimiz kader değil… Hayır diyeceğiz. Hayır diyememe ve kendi isteklerimizden vazgeçme zaten öğrenilmiş bir davranış, öyleyse hayır demek ve seçimlerimizi çekinmeden söylemek de öğrenilebilir.

Çocukken kolaylıkla hayır demek ve itiraz etmek mümkün iken, itiraz etmeyi saygısızlık ve düzen bozuculuk ile bağdaştıran yetişkinler nasıl ortaya çıkıyor? 

Çocuğu boyun eğen, edilgen bir bireye dönüştüren toplumsal kodlar gittikçe kendimizle olan bağımızı köreltiyor. Bu durum yetişkin hayatında aile, iş, dost ve aşk ilişkileri gibi her tür ilişkide sıkıntılı durumlara sebep olabildiği gibi kişinin aklını sürekli meşgul ederek huzurunu kaçırabiliyor.

“Hayır” demek hepimize neden bu kadar zor gelir? Onaylamadığımız düşünceleri onaylar görünmek pahasına, bizi başkalarına uyum sağlamaya iten nedir? İlişkilerimizde sevilmeme ya da reddedilme tehdidi bizi nasıl yönlendirir? Haklı bir “hayır”ı ifade etmek, gerçek bir bireyin oluşmasına ve güçlemesine nasıl katkıda bulunur?

Neler olup bittiğini ve neden her seferinde kendimizi evet derken bulduğumuzu çok iyi biliyoruz. Çünkü hayır dediğimiz için mutsuz olmaktan, görevi yerine getirememekten, karşımızdaki kişiyle sosyal ilişkilerimizi zedeleyip daha az sevilmekten korkuyoruz...

Herkesi memnun etme bir hastalık. İnsan her şeyden önce kendini sevmek için hayır demeyi öğrenmeli. Hayır diyemediğiniz zaman kendinize saygı duymaktan vazgeçiyor ve kendinize uygun tercihlerde bulunmamaya başlıyorsunuz.

Hayır demeyi öğrenmek kendini ortaya koymaktır. Bu durum psikolojik dayanıklılık ve özgüven için son derece önemlidir. Peki ya, kendi mutluluğumuz için kendimize evet diyebilmek? Kendinize evet demeyi hiç düşündünüz mü? İşte, size yardımcı olacak birkaç tüyo.

« Özgür olmak, hayır demeyi bilmektir. » 

Jean-Paul Sartre

Suçluluk duymadan "hayır" diyebilmek için 5 ipucu

Bize sorulan her şeye düşünmeden hemen evet dememize neden olan genellikle sevilme ihtiyacı veya takdir edilme ihtiyacıdır. Bu tutum, zamanla kendimize yabancılaşmamıza, hayal kırıklığı ve benlik saygısı kaybına neden olur. Şimdi, artık tuzağa düşmek yok. Suçluluk duygusu ve belirsizlik kaygısı olmadan nasıl hayır diyebiliriz hep beraber göreceğiz.  

1. "Evet ama..." seçeneğini kullanın.

Gerçekten hayır diyebilecek durumda değil misin? Farketmez. "Evet ama..." diyerek cümleye başlayabilirsiniz. Bunu yapmak için önceliklerinizi sıralamanız yeterli.

Örneğin, dinlenmeye ihtiyacınız var ve o gece dışarı çıkmanız teklif edildiyse, "evet, ancak sadece 2 saat kalacağım" deyin. Ya da patronunuz elinizdekilere ek olarak size yeni bir dosya verirse, "Evet ama şu anda daha acil bir dosyam var, ondan sonra ilgileneceğim" deyin. Kısacası, kendinizi ifade edin.

2. Cevap vermeden önce düşünmek için zaman isteyin

Size bir teklif yapıldığında hemen evet demek zorunda değilsiniz, düşünmek için zaman isteyin. Farkındalık meditasyonu veya yoga gibi aktiviteler paniğinizi azaltacağı için bunu yapmanıza da yardımcı olabilir. Gerçekten de, bu teknikler dürtülerinizi yönlendirmenize izin verecektir.

3. Tartışın ama kendinizi haklı çıkarmayın

Hayır cevabınız tartışılırsa, muhatabınız sizi anlayabilir. Tartışma, açıklama yapmanıza izin verir, ancak saldırganlık olmadan ve hepsinden önemlisi, kendinizi haklı çıkarmak için eften püften bahaneler uydurmadan. Dürüst olun ve kendinizi açıklayın.

4. Gizliliğinizi koruyun

Müsait olmadığınız zamanlar vardır, bazen kendinize, tutkularınıza, ailenize, ilişkinize zaman ayırmak isteyebilirsiniz, bu gayet normaldir. Bu fikri bir kez benimsediğinizde, hayır demek konusunda daha rahat hissedeceksiniz ve kendi hayatınızın tadını çıkarabileceksiniz.

5. Sabredin

Etrafınızdakiler her zaman sizin evet demenize alıştılarsa, reddetmenizi kabul etmeleri onlar için zor olacaktır. Fakat sen artık kendini tanımak ve kendine uygun bir hayat yaşamaya karar verdin. Ne olursa olsun, bu senin seçimin, bu yüzden bekle ve hayır demekten asla pes etmeden devam et.

İş yerinde hayır diyebilmek mümkün mü?

İş hayatında kişilerin kendisini bir süre sonra giderek daha fazla yük altında hissettiğinizi biliriz. Gönüllü ya da gönülsüz olarak tüm cephelerden mücadele etmeyi istemek giderek daha fazla insana tükenmişlik ve stres hissini yaşatıyor. Bu yüzden, ısrarlı bir isteğe nasıl karşı çıkılacağını bilmek gayet önemlidir. Hayır diyebilmek aynı zamanda hem iş yerinizde ipleri elinize almak hem de daha üretken olmak demektir. Dolayısıyla, patronunuza hayır demek için nedeniniz var!

Hayır diyebilmek neden önemli?

  • Gerçekten olduğunuz gibi olmak ve değerlerinizle uyum içinde yaşayabilmek için.
  • Sınırlarınıza ve kendinize saygı duymak için.
  • Kendinize güveni artırmak için
  • Yaptığınız her şeyde zevke öncelik vermek için
  • Seçim özgürlüğünü yeniden kazanmak için
  • Daha fazla üzülmemek için
  • Sana ve sağlığına dikkat etmek için

Bonus: Kitap Tavsiyesi

Marie Haddou’dan “Hayır Demeyi Bilmek”

Marie Haddou - Hayır Demeyi Bilmek

Psikolog Marie Haddou bu yapıtında aile ortamında işte arkadaşlar arasında ve aşk ilişkilerinde yaşanmış gündelik olaylardan örnekler sergileyerek çoğu insan için bir karabasana dönüşen hayır demenin zorluklarını ele alıyor ve bu hastalıktan kurtulmanın bir reçetesini çıkararak gönül rahatlığıyla dile getirilen bir evet in psikolojik ve toplumsal önemine değiniyor.


Alıştırma yapın, zamanla kolaylaşacak!

"Hayır" demek gerçek bir öğrenme sürecidir, her gün biraz pratik yapmalısınız. Başta zor gelir ama ne kadar iyi hissettirdiğini görünce vazgeçemeyeceksiniz. Artık hayal kırıklıkları ve öfke yok, özgürsünüz! Hayır demeyi öğrenmek biraz zaman alabilir, ancak kararlı olursanız, sonunda hayatınızın dizginlerini elinize alabilir ve kendinizle (yeniden) gurur duyabilirsiniz. Cesaretli olun!

Eğer "hayır" diyememeniz sizi imkansız durumlara sokuyorsa veya sizi hayatın gerisinde tutuyorsa, o zaman bir terapistle iletişim kurmanın zamanı gelmiş olabilir. Birlikte, sorunun kaynaklarına inip, çözümler bulabilirsiniz.

Kaynak

Prof. Dr. Aslıhan Dönmez (Psikiyatri uzmanı ve Nörobilim doktoru)


Kahkahası ile meşhur, hayatı olabildiğince tiye alan birisi... Sloganı: aslında çok basit... Ne istiyor: Herşeyin çok ciddiye alınmadığı ve hayat sevincinin esas alındığı bir dünya...

En yeni makaleler

Neden sürekli yanlış kararlar veriyorum?

Hayat seçimlerden oluşur. Hepimiz bir noktada kararlar vermek durumundayız. Seçimleri...

Hemen oku

Toksik ilişkiden kurtulmak için 3 adım

Sağlıklı ve mutlu ilişkiler her iki tarafın da kendini içinde rahat hissedebildiği il...

Hemen oku

Bekar çiftler: nasıl mı olur?

Birlikteliklerin %15'i beraber yaşamayı düşünmüyor. Birbirlerini sevmediklerinden değ...

Hemen oku

Toksik pozitiflik: sürekli mutlu olmaya çalışmak iyi değil

Toksik pozitiflik veya toksik olumlama, yani olumsuz duyguları reddetmek. İyimserlik ...

Hemen oku

Orgazm olmak: orgazm eşitsizliğine 6 pratik çözüm!

Türkiye’de 10 kadından 9’u cinsel organını tanımıyor. Hal böyle olunca aramızda kaç ş...

Hemen oku

Antipatik mi, ben mi?! Antipatik bir insan olmaya dair...

Antipatik insanların karşılaştığı ve artık sıradanlaşan bir durum; bir arkadaşın sana...

Hemen oku

Açık ilişki yaşamak: iyi bir fikir mi?

Bir çift düşündüğümüzde, çoğu zaman, iki kişiyi düşünürüz. Bu vizyon bazıları için gü...

Hemen oku

Akışa bırakmak veya akışta kalmak için 10 adım

Stres, kaygı, suçluluk, korku, utanç... Bunların hepsi sizi günlük olarak etkileyebil...

Hemen oku

Yalnızlık neden olumlu olmasın? Kendinle kalmanın iyi yanları!

Bazıları ondan veba gibi kaçınıyor ama ben yalnızlığımı seviyorum. Ayrıca, yanılıyors...

Hemen oku

Psikolojik travma ve duygusal tepkiler: etkileri ve iyileşme

Sanırım hepimiz hayatımızın bir noktasında az çok travmatik olaylar yaşamışızdır. Ben...

Hemen oku

Bizi takip edin!

Sosyal medya hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın! Böylece yeni makalelerimizden anında haberdar olabilirsiniz!