Fobi ne demek? Fobi çeşitleri nelerdir? En yayın fobiler

tarihinde Gözde , Wengood yazarı tarafından güncellendi

Uçak korkusu, kapalı alan korkusu, açık alan korkusu, sosyal fobi... türlü fobiler listesi oldukça uzun. Fobi, bir tür kaygı bozukluğu anlamına gelir. Kişi belli bir nesne ya da durumla ilgili korku, panik ve dehşet geliştirir. Fobiler nasıl ortaya çıkar ve belirtileri nasıl anlaşılır? Yaygın görülen fobiler hangileridir? Bunların hepsine cevap vermeye çalıştık.

Fobi ne demek? Fobi çeşitleri nelerdir? En yayın fobiler
Özet

Fobi ne demek?

Fobi kelimesi eski Yunanca’da korku anlamına gelen “phobos” kelimesinden türemiştir. 😱Korku aslında temel duygu türlerinden biridir ve oldukça olağandır. Korkular zamanla azalabilir veya çoğalabilir, hatta bazen değişerek farklılık gösterebilir. Çocukluk çağından itibaren ortaya çıkan korkular belli bir ölçüye kadar normal kabul edilir. Çünkü korku gerçek bir tehlike ile karşılaşıldığında ortaya çıkan gerçekçi bir duygudur.

👩🏻‍⚕️Korku; fobiye dönüştüğünde, gerçekçi olmayan tehditler söz konusudur. Fobiler bu yüzden anksiyete bozukluğu olarak kabul edilirler. Belirli durum veya nesnelere karşı duyulan korkunun kişinin kendisine baskı, endişe ve mantık dışı korku yaşatması olarak tanımlanabilir.

Fobi neden ortaya çıkar?

Fobisi olan kişilerde fobi gelişimi esnasında beynin korkuyla ilgili merkezlerinde kimyasal bazı değişiklikler meydana gelmektedir. Fobi gelişimi çoğunlukla erken çocukluk çağına dayanır. 🧠 Ürkütücü, tiksindirici, rahatsız edici ve beklenmedik bir duruma karşı ortaya çıkan fobi aynı şekilde öğrenilen davranışlar olarak da ortaya çıkabilir. Örneğin, annesinin köpeklerden korktuğunu gören çocuk, köpek fobisi geliştirebilir.🦮

Fobiler erken erişkinlikte de ortaya çıkabilir. Bu şekilde ortaya çıkan fobiler kalıtımsal özellikler ve yaşamda deneyimlenen olaylar doğrultusunda gelişir. Örneğin, sizi travmatize eden bir deniz deneyimi, talassofobi (okyanus korkusu) geliştirmenize yol açabilir.

Fobi belirtileri nelerdir?

Fobisi olan kişi korku nesnesi ile karşı karşıya kalınca gerçekçi temellere dayanmayan, abartılı bir tehlike durumu hayal eder ve panik veya dehşet hissine kapılır. Fobi belirtileri anksiyete belirtileri ile benzerlik gösterir. Örneğin panik atak gibi; terleme, boğulma hissi, çarpıntı, titreme, sıcak basması, nefes darlığı, göğüs ağrısı, mide bulantısı, ellerde ayaklarda uyuşma, ağız kuruluğu, baş dönmesi ve baş ağrısı gibi.

Fobi çeşitleri nelerdir?

Fobiler duruma bağlı olarak, özgül fobi ve karmaşık fobi olarak iki çeşide ayrılarak değerlendirilir.

Özgül fobiler: 

👉Özgül ve belirli nitelikteki canlı-cansız cisim, mekan veya aktiviteye yönelik aşırı korkuyu ifade eder. En yaygın görülen özgül fobi örnekleri şöyle sıralanabilir; araknafobi (örümcek fobisi), akrofobi (yükseklik korkusu), hidrofobi (suya girme korkusu), vb.  

Karmaşık fobiler: 

👉Kişinin korku ve kaygı kaynağının tek bir nesneye yönelik olarak değil, birbirinden farklı birçok unsura bağlı olarak geliştirdiği korkulardır. En yaygın görülen karmaşık fobi örnekleri ise şöyle; sosyal fobi, klostrofobi (kapalı ve basık alan korkusu), agorafobi (açık ve geniş alan korkusu), vb.

En yaygın fobiler | Top 10

1. Sosyal fobi

Sosyal fobi

Sosyal fobi, telefon dahil (telefonofobi) başkalarıyla etkileşim kurma korkusu anlamına gelir. Sosyal fobi, fobisi sahibi olan kişilerin başkalarıyla etkileşimde bulunmalarını gerektiren ya da bir eylemi başkalarının yanında yerine getirmeleri gereken durumlarda kaygı bozukluğu yaşamalarına sebep olur.

Kaygının temeli diğer insanlar tarafından olumsuz değerlendirilme ve küçük düşme korkusu ile ilişkilidir. Sosyal anksiyete bozukluğu olarak da adlandırılan sosyal fobi, kişiyi sosyal hayattan tamamen koparır ve maalesef toplumda en yaygın görülen fobilerden biridir. Öyle ki, her 100 kişiden yedi ila 12'si bu fobiden muzdarip.

2. Agorafobi (açık alan korkusu)

Agorafobi (açık alan korkusu)

Agorafobi, yani açık alan korkusu, kişinin açık ve geniş alanlarda bulunduğu zaman kolayca kaçıp kurtulamayacağını düşünmesine yol açar. Agorafobi de kişiyi sosyal hayattan ciddi derecede soyutlayan bir korku türüdür. Evden çıkmak, kalabalık ortamlarda bulunmak, sinema veya tiyatroya gitmek, hatta kapalı otopark ve alışveriş merkezleri bu kişilerde aşırı anksiyeteye sebep olur.

İşin kötüsü, agorafobi hemen her zaman panik atak ile birlikte ortaya çıkar. Kişi panik atak geçirmesi halinde yardımsız kalacağını, kontrolünü kaybedeceğini düşündüğü için korkusunu tetikleyecek her türlü mekandan uzaklaşma eğiliminde olacaktır.

3. Emetofobi (kusma korkusu)

Emetofobi (kusma korkusu)

Emetofobi, yani kusma fobisi, kişinin başkasının kustuğunu duyma, görme ya da kusma korkusu anlamına gelir. Dünyadaki en yaygın görülen fobiler arasındadır. Kusma fobisi kişinin hayatını tahmin edeceğinizden daha fazla olumsuz etkiler.

Örneğin, kusma ihtimali dahi onu güvenlik aramaya, kaçınma davranışı sergilemeye iter. Yiyeceklerin son kullanma tarihini obsesif şekilde kontrol etme veya besin kısıtlaması nedeniyle restoran ve açık büfelerden alışveriş yapmama gibi davranışlar ortaya çıkabilir.

4. Mizofobi (mikrop korkusu)

Mizofobi (mikrop korkusu)

Mizofobi, mikrop korkusu anlamına gelir. Mizofobi aynı zamanda germafobi, verminofobi, veya bakteriyofobi olarak da bilinir. Mizofobisi olan kişiler, mikrop, bakteri, virüs, parazit gibi hastalık yapıcı mikroorganizmalardan korkar. Mizofobi, kişiyi mikroplara maruz kalma endişesi ile sinirli ve huzursuz yapar.

Mikrofobi de kişiyi sosyal hayattan koparabilmektedir. Sürekli el yıkama ihtiyacı, insanlarla tokalaşamama, yüzeyleri sık sık silmek gibi alışkanlıklar günlük hayatın akışını bozabilir.

5. Nosofobi (hastalık korkusu)

Nosofobi (hastalık korkusu)

Nosofobi, yani hastalık fobisi, hastalanma konusunda anormal, irrasyonel ya da aşırı düzeyde korkmak anlamına gelir. Kişi, rasyonel temellere dayanmadan, gerçekliğe dayalı hiç bir neden olmaksızın herhangi bir hastalığa yakalanmış olmasından endişe duyar. Mide ağrısı çekmediği halde, mide kanserinden aşırı derecede korkabilir. Nosofobi sahibi olan kişiler, tahlil sonuçlarına veya doktorun dediklerine rağmen hastalık ile ilgili şüphelerinden kurtulamaz.

6. Akrofobi (yükseklik korkusu)

Akrofobi (yükseklik korkusu)

Akrofobi, yükseklik korkusu anlamına gelir. Kişi, yüksekten düşme endişesi ile aşırı korku yaşar. Asansör, merdivenler, balkonlar akrofobik bir insan için kaygı sebebidir. Dolayısıyla bu korku günlük hayatı olumsuz etkiler ve kişinin yaşam kalitesini düşürür. Diyelim ki, bir ev ziyaretine gideceksiniz, fakat arkadaşınız 9. Katta yaşıyor. Yeni bir işe girdiniz fakat ofis bir plazanın 15. katında.

7. Araknofobi (örümcek korkusu)

Araknofobi (örümcek korkusu)

Araknofobi, örümcek korkusu anlamına gelir. Zoofobi yani hayvan korkusu’nun bir türevi olarak kabul edilir. Aslında bu korku, hem tiksinme hem de zarar görme endişesi ile ilişkilidir. Araknofobik olan kişiler, örümcek ile karşılaşma veya örümcek ağı görme durumu ile karşı karşıya geldiklerinde büyük panik ve korku yaşarlar. Fobinin derecesine bağlı olarak bazı hastalar örümcek fotoğraflarına dahi bakamazlar.

8. Klostrofobi (kapalı alan korkusu)

Klostrofobi (kapalı ve basık alan korkusu)

Klostrofobi, kapalı alan korkusu anlamına gelir. Kişi kapalı bir alana girdiğinde nefesinin sıkıştığını hisseder ve bir süre sonra boğulma hissine kapılır. Klostrofobi olan kişiler, metro ve asansör gibi dar alanlardan rahatsız olurlar ve bu durum sosyal hayatta kendilerine çok fazla zorluk çıkarır. İnsanların %5’i bu rahatsızlıktan muzdariptir.

9. Aviofobi (uçak korkusu)

Aviofobi (uçak korkusu)

Aviofobi, uçuş fobisi anlamına gelir. Aviofobisi olan kişiler, uçaklardan, uçma eylemi ya da düşüncesinden anksiyete derecesinde korkar. Günümüzde, uçak ile ulaşımın en pratik ve en hızlı yöntem olduğunu varsayarsak, bu korku kişinin hayatını oldukça kısıtlamaktadır.

10. Tripanafobi (iğne korkusu)

Tripanafobi (iğne korkusu)

Tripanafobi yani iğne veya enjektör korkusu anlamına gelmektedir. Kişi, iğne, aşı ve enjektörlere karşı aşırı hassastır ve büyük korku yaşar. Bu durum, tedavi edilmezse, kişinin sağlığı ile ilgili gerekli müdahalelerde büyük zorluk yaşamasına neden olabilir.

Fobi tedavisi

Asılsız korkular ve zihnimizin yarattığı irrasyonel endişeler, hayat kalitemizi düşürür. Neyse ki fobiler kısa sürede tedavi edilebilir. Fobi tedavisi bir kaç farklı yöntem ile yapılabilmekte. Ancak fobi tedavisinde en sık kullanılan yöntemler iki başlık altında değerlendirilebilir: ilaç tedavisi ve psikoterapi.

İlaç Tedavisi: Bir psikiyatrist tarafından hastalığın tanısı konulur ve uygun ilaç reçete edilir.

Psikoterapi teknikleri: Çeşitli psikoterapi teknikleri ile korkunun temelleri üzerine çalışma prensibine dayanır. Hem zihinsel hem de bedensel unsurlar üzerinde bir profesyonel yardımı ile çalışılır ve korku uzaklaştırılır.  amaçlayarak tedavi etmektedir. Kullanılan bazı yöntemler şöyle sıralanabilir: maruz bırakma, duyarsızlaştırma ve bilişsel davranışçı terapi (BDT), EMDR, vb.

🤩Bu makale de ilgini çekebilir! 

🔗 En ilginç fobi çeşitleri | Top 15

Yazar notu: Fobiler tedavi edilmezse…

Fobisi olan kişiler, korkuları ile yüzleşmekte zorluk yaşayabilir. Ancak, fobiler tedavi edlimezse ömür boyu sürebilir. Aynı şekilde zamanla korku ve endişe daha da derinleşebilir ve fobi derecesi gittikçe artabilir. Fobi çeşitlerine bağlı olarak, fobik kişi depresyon veya OKB gibi daha ciddi psikolojik rahatsızlıklara yakalanma riski taşır.

Fobilerin aslında kolay ve hızlı bir şekilde tedavi edilebildiğini unutmayın. Hemen bir psikolojik destek almak için bir profesyonelle iletişime geçin.  

🤗"KENDİNİ DİNLE, KABUL ET VE MUTLU OL! HEMEN ŞİMDİ, BAŞLA..."

Kaynak

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5. Washington, D.C: American Psychiatric Association. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596 

Kaleme alan Gözde , Wengood yazarı

🍂Modern zamanlarda bir adet romantik.

En yeni makaleler

“Neden çekingenim?” Utangaçlık nasıl yenilir? (6 madde)

Kişilik özellikleri utangaç olan insanlar sosyal ortamlarda kendilerini ifade ederken olduklarını ortaya koymaktan çekinebilirler. Utangaç kişilerden sık sık duyacağınız şikayetlerden biri sosyal beceri eksikliği olacaktır. Topluluk içinde konuşma ya da yeni insanlarla tanışma fikri utangaç insanlar için kaygı ve korku sebebi. Kırmızı bir surat, titrek bir ses, gülerken kendini saklayan bir çift el... Günlük hayat böyle akıp gidiyor ve sen ardından bakıyorsan bu makale tam sana göre! Konfor alanından çıkmamak ve bir köşede gizli kalmak seni bir yere götürmeyecek ve güzel günleri ya da ilginç insanları özlemeye devam edeceksin. Yavaş yavaş ama emin adımlarla utangaçlığı yenmek mümkün. Kendini olduğun gibi kabul ederek şartları değiştirmenin zamanı geldi! 💪

Myers-Briggs Kişilik Testi | MBTI 16 kişilik tipi ve özellikleri

MBTI, Carl G. Jung'un kişilik ve karakter analizi çalışmalarına dayanarak ortaya çıkmış bir kişilik çözümleme envanteri. Kişisel gelişim alanında dünyada en çok kabul gören yöntem olan “Myers Briggs kişilik testi” bir dizi harf çiftinden oluşan 16 farklı karakterden bahsediyor. Bu yazıda “MBTI nedir?” detaylıca açıklayacağız..

Sağlıklı ilişkiler ve sosyal hayat | Olmazsa olmaz 7 unsur!

Sosyal bağları, bizim en temel ihtiyaçlarımızı besleyen bir damar olarak düşünürsek, ilişkilerimizin ne kadar sağlıklı olup olmadığı hayatla baş etme şeklimizi, bakış açımızı, ruh sağlığı durumumuzu doğrudan etkiliyor. Örneğin; sağlıklı iletişim kuramadığım insanlarla etkileşimlerde bulunmak beni mutsuz ve hayata pozitif bakamayan bir insan haline getirebilir. Öyleyse, insanlarla ilişkilerimden neler beklemeliyim sorusunu kendimize sormakta fayda var.

Sağlıklı iletişim nedir? Temel koşulları nelerdir?

Birisi ile iyi geçinmek, her zaman sağlıklı iletişim kurduğunuz anlamına mı gelir? Bence bu mümkün değil. Sağlıklı iletişim dediğimiz tarafların kendilerini özgürce ifade edebildikleri bir alandır bence. İletişim süreci iletişim kurarken kendimizi ne kadar doğru ifade ettiğimiz ile doğrudan ilişkilidir. Etkili iletişim kurmanız için bir çok teknik mevcut elbette, ancak biz bugün sağlıklı iletişim kurmanın temel koşullarından bahsedeceğiz. Daha bireysel bir bakış açısıyla kendimizi ifade edebilmenin önemini vurgulayacağız. Çünkü sağlıklı iletişimin temel koşullarını farkında olmak ilişkilerimizi kurmak için de oldukça önemlidir.

Control freak hastalığı | Kontrol deliliği nasıl aşılır?

Hayatınızda olup bitenler gibi çevrenizde olup biten şeyleri de kontrol ettiğinizi mi fark ediyorsunuz? İşler beklediğiniz gibi gitmediğinde panik atak, aniden sinirlenme, huzursuzluk veya alınganlık? Bir control freak söz konusu olduğu zaman stres ve kontrol etme veya yönetme takıntısı hem (farketmese de) kişiyi hem de çevresindekileri yorar. Kontrol takıntısına sahip olduğunu düşünüyorsan doğru yerdesin! Control freak hastalığı nedir? Hayatınızı nasıl etkiler? Olumlu ve olumsuz yanları nelerdir? Hepsini fark etmenize yardımcı olacak bir içerikle karşınızdayım.

İhanet nedir? Kazık yediğinizde tavrınız ne olmalı?

İster arkadaştan gelsin ister sevgiliden, ihanet son derece acı vericidir. Özellikle de yakın insanlardan geliyorsa... Kazık yemek, hayal kırıklığı, öfke, haksızlığa uğramışlık gibi çok yoğun ve olumsuz duyguları tetikler, dolayısıyla sağlıklı düşünmek zorlaşır. Kendinizi ve özgüveninizi yeniden nasıl inşa edebilirsiniz? İhanete uğradıktan sonra bu zorlukların üstesinden gelmek için 5 ipucumuz.

Dişil enerji nedir? Dişil enerjiyi yükseltme yolları

İnsanlar da dahil olmak üzere evrendeki enerji dengesinin oluşturduğu "bütünün" her bir parçasında dişil ve eril enerji mevcuttur. Günümüzün yaşam koşulları, tatmin olma hissimizi başarı, güç ve paraya odakladığı için, biz kadınlar farkında olmadan "eril enerjiye" kapılıyor ve dişil enerjimizi bastırabiliyoruz. Dişil enerji hayatın akışına uyum sağlama ve yaratıcı yönünü kucaklamayı temsil eder. Aynı zamanda duygularımızın ve sezgilerimizin yansıması olarak kabul edilir. Duygularımızın ve sezgilerimizin yansıması olarak kabul gören dişil enerjiyi yükseltmek içsel sürecimiz ile uyum sağlamak ve ruhu beslemek ve yaşam enerjisini yeniden uyandırmak için çok önemli.

Cinsel fanteziler & Psikoloji | Sex fantezileri bize ne söyler?

Hepimizin, sahip olduğumuz hayal dünyasında cinsel fantezileri vardır. Cinsel yaşam her ne kadar toplumumuzda tabu olarak görülse de kişide cinsel uyarılmayı tetikleyen fantezilerin olması gayet normal ve sağlıklı. Kişinin hayal ve zevk dünyasına kalmış olan bu fanteziler kişiden kişiye değişse de, bir takım yaygın cinsel fanteziler mevcut. Çünkü cinsel fantezilerin çoğu aslında psikolojik ihtiyaçlarla ilişkili. Ait olmak, sahip olmak, beğenilmek, arzu ve heyecan... Bu yazıda en yaygın 9 cinsel fantezi ve psikolojik açıklamaları var.

En Yaygın Sex Fantezileri | 7 cinsel fantezi kategorisi

Öncelikle sex fantezileri tamamen normaldir. Herkesin cinsel fantezileri olduğunu söyleyerek söze başlayalım. Evet, tüm insanların cinsel isteği bulunur ve tabu olan cinsel istekler maalesef çok dile getirilmese de herkes bu alanda fantezilere kapılır. Kimileri tarafından sapkınlık olarak kabul görse de herkesin cinselliğini keşfetme arzusu vardır ve bu bir özgürlüktür. Golden shower, oral seks cunnilingus, BDSM sahneleri, kostümler, eş değiştirmeler, partnerin üstüne başına boşalmak, grup seks partileri... yanaklarınız yeterince kızardıysa ve gözleriniz büyümeye başladıysa tabusuz sansürsüz, önyargısız, cinsel fanteziler dünyasına kısa bir bakış atalım kendimizi her yönümüzle keşfedip kabul etmeye hazırlanalım.

Ayna teorisi nedir? Psikolojide ayna etkisi

Jacques Lacan’ın ayna teorisine göre, kimliğimizi karşımızdaki kişinin üzerinden yansıtarak inşa ederiz. Dolayısıyla, karşımızdaki insanın sevip sevmediğimiz özellikleri kendi kişiliğimize ait sevdiğimiz ya da sevmediğimiz özelliklerinin yansımaları anlamına gelir. Ayna etkisi, ayna nöronlar sayesinde empati kurmanın bir yolu iken aynı zamanda savunma mekanizması olarak da işlev görebilmekte. Lacan' a göre ayna etkisini anlamak ve bu kavramı bilinçli şekilde kullanmak, günlük ilişkilerimizi önemli bir ölçüde etkileyebilir.

İyi hissetmek için sosyal medyada da sana eşlik edelim mi?

Psikologlar ve Koçlar ile buluşmalardan oluşan RDV Coaching serisini takip edin!

🎧 Spotify

İşe gidip gelirken, yürüyüşe çıkarken, yemek yaparken veya yerken, uyumadan önce veya sabah kahvaltıya eşlik etsin diye... Kendinle biraz kaliteli vakit geçirmek için koçlarla ve psikologlarla her hafta işlediğimiz konuları takip et!

Spotify üzerinden RDV Coaching serimizi Podcast şeklinde takip edebilirsiniz!

🎥 Youtube

Youtube'da boş boş dolanmaktan bıkanlara müjde! Kanala 💜abone ol , 🔔 bildirim zilini aç ve tabii, 👍videoları beğenmeyi ve ✍🏻 bize yorumlardan ulaşmayı unutma!

RDVCoaching serisi video hali!

Ve daha fazlası... Örneğin; Aslı ile Yoga seansları

Ayrıca dergide olup bitenleri Instagram ve Pinterest üzerinden sürekli paylaşıyoruz!

Dergide neler olup bittiğini sosyal medya paylaşımlarımızdan da takip edebilirsin! En sevilen içerikler, günlük mutluluk, destek ve motivasyon dozları! Kısacası kız kardeşlerin asla kaçırmaması gerekenler!

Instagram📸

📍Pinterest