Duygu ve duygu çeşitleri | Temel duygular nelerdir?

tarihinde Yudum , Wengood yazarı tarafından güncellendi

İnsan doğası; duygu, davranış ve düşünce! Peki duygu ne demek? Temel duygular hangileri? Çocuklara kendi duygularını tanıması için onlar öğretilir, yetişkinlere ise onları nasıl kontrol etmek gerektiği öğretilir, öyle değil mi? Ancak neden bunun gerekli olduğunu hiç düşündünüz mü? Duygular davranışları nasıl etkiliyor? Tüm dünyada aynı yüz ifadesi ile kendini belli eden ve her insanda var olan 6 temel duygu var. Bunlara primer duygu da denir. Gelin duygu durumu, hayal kırıklıkları, mutluluk üzüntü vb. kavramların derinine beraber inelim, duyguları tanımak ve onları kontrol etmek için onlarla yüzleşelim.

Duygu ve duygu çeşitleri | Temel duygular nelerdir?

Duygu ne demek? Duygu çeşitleri nelerdir?

Psikolojide; insanın tepkilerini belirleyen kavramın duygu olduğu kabul edilir. Düşünceler ise bu duygulara bağlı olarak ortaya çıkan ve onlardan anlamlı bir öykü çıkaran sistemlerdir. Kısacası, insan davranışının ana yapısı duygusal sistemdir. Bu sistem, sinir sistemi içerisinde orta beyinde yer alan ve doğuşta var olan ana sistemdir ve bireyin hayatta kalabilmesi için yapılandırılmıştır.

Belirli nesne, olay, yazılar veya bir bilgi sizde çok çeşitli duyguları uyandırabilir. Dış dünya ile iletişiminizdir duygular. Herhangi bir yazı okurken uyandırdığı duyguyu, karşınızdaki insan, yüz ifadeniz veya davranışsal tepkilerinizden anlar. Primer düzeyde bir iletişim ağı da diyebiliriz duygu sistemleri için.  

Temel duygular veya evrensel duygular

Duygularımız 3 temel bileşen sayesinde meydana gelir; fizyolojik (mesela beynimizde bir kimyasal tepki), davranışsal (örneğin yüz ifadesi) ve bilişsel (bir şeyler olduğunu biliyoruz, duygularımızın farkındayız) tepkiler. Hepimiz günlük olarak, primer duygular veya temel duygular ile ikincil veya daha karmaşık duyguları deneyimleriz. Duygu kuramları arasında en kapsamlısı, Plutchik duygu çemberi ile ifade edilir.

Duygu çeşitleri listesi yapmak istesek hepsini burada ifade etmek güç olurdu. İşte bu yüzden, duygusal evrenin karmaşıklığıyla baş etmek için, psikologlar duyguları kategorize etmeye çalışmıştır.

Bunun sonucunda, 6 temel duygu veya birincil duygunun altını çizmişlerdir. Türk dili bu duyguları şöyle sıralar:

  • Korku 😱
  • Neşe 😂
  • Tiksinme 🤢
  • Üzüntü 😞
  • Öfke 😠
  • Şaşkınlık 😮

Bunların arasına bazen utanç duygusu da eklenir.  

Primer duygular bebekte zaten mevcuttur,  hatta primatlarda da bulunur ve hepsinden önemlisi evrenseldirler. Yani, dünyanın neresinde olursak olalım ya da bir kişinin kültürü veya kökeni ne olursa olsun, herhangi bir yüzdeki bu 6 duyguyu tanır ve tanımlayabiliriz.

↪️ Bu makale de ilginizi çekebilir: Duygusal detoks, 3 adımda duygularınızı yönetmeyi öğrenin

İkincil duygular veya karmaşık duygular

En başta bahsettiğimiz gibi, sadece bu 6 temel duyguya sahip değiliz, her birinin çok sayıda farklı karmaşık versiyonları var. Tattığımız birçok farklı his de var. Örneğin: gurur, utanç, suçluluk, arzu vb gibi duygular. Aslında bunlar da en az primer duygular kadar güçlüdür.

Bu duyguları 6 temel duygudan ayıran şey karmaşık yapılarıdır. İkincil duygular yani karmaşık duygular, tıpkı renkler gibi 6 temel duygunun karışımından ortaya çıkmaktadır. Örneğin, duygu araştırmalarında öncü olan Amerikalı psikolog Paul Ekman, utanç duygusunun, korku ve öfkenin bir karışımı olduğunu belirtir.

↪️ Bu makale de ilginizi çekebilir: Öfke kontrolü

Son olarak, bu ikincil duygular, yani daha karmaşık olanları, insanlar yaşlandıkça ortaya çıkıp deneyimlenmeye başlar. Örneğin, 15 ila 24 aylık bir çocukta kıskançlık ve utanç gibi duygular yeni yeni ortaya çıkar, suçluluk ve gurur ise daha çok 3 yaş civarında hissedilir.

Duygu türleri neden çoğunlukla olumsuz duygulardan oluşur?

Temel duyguları analiz ettiğimizde, hoş olmayan duyguların yoğunlukta olduğunu fark ederiz. Bu durumu, psikolojide duyguları işleyen çalışmalar kanıtlar niteliktedir. Hoş hislerden çok, hoş olmayan hislere daha sık kapılırız, ama neden? Aslında basit : İhtiyaçlarımızı karşılamak ve hayatta kalmak için.

Duygu sistemi, bir çok fizyolojik sistem gibi, bireyin hayatta kalabilmesi için yapılandırılmıştır. İnsan, tehlike anında düşünebilecek, idrak edebilecek kadar vakit bulamayabilir. Duygular ise, düşünme sistemi aktifleşmeden önce bile hayatta kalmamız için bize rehberlik edebilir.

İnsanların hızlı bir şekilde hedeflerine ulaşması gerekir. Daha hızlı ve daha doğru bir şekilde tatmin olma ihtiyacımıza veya bütünlük hissimize doğru yönlendirilmek için hoş olmayan bir duyguya ihtiyacımız vardır.

Bu durum aslında, her zaman bizim yararımıza bir şeydir, çünkü bizi harekete geçirir. Duygular, bizi harekete geçiren ve bizi çevremize en uygun tepkiyi vermeye yönlendiren kılavuzlardır. Onları kucaklayın.  

Bu makale hoşunuza gitti ise aşağıdaki makaleler de hoşunuza gidebilir! 

Yazar ekibi : Her duygu, gelip geçicidir.

Bütün duygular bir mesaj taşır. Olumlu ya da olumsuz, bir duygunun sadece geçici olduğunu unutmayın. Onu geri itmek, görmezden gelmek ya da bastırmak yerine, onu kabul etmek ve ne söyleyeceğini duymak daha iyidir. Duygularınızı yönetmekte zorlanıyor ve onlarla nasıl başa çıkacağınızı bilemiyor iseniz, bir psikolog desteği almaktan çekinmeyin.

Kaynak

Dergipark

Kaleme alan Yudum , Wengood yazarı

🤩Hayatımı fiziksel ve zihinsel harekete adadım. 🖋️Yazmayı, 💭düşünmeyi, 📖okumayı ve 🔎araştırmayı çok seviyorum. 😺💕🧘‍♀️Kedim ve yoga matım vazgeçilmezim.

En yeni makaleler

“Neden çekingenim?” Utangaçlık nasıl yenilir? (6 madde)

Kişilik özellikleri utangaç olan insanlar sosyal ortamlarda kendilerini ifade ederken olduklarını ortaya koymaktan çekinebilirler. Utangaç kişilerden sık sık duyacağınız şikayetlerden biri sosyal beceri eksikliği olacaktır. Topluluk içinde konuşma ya da yeni insanlarla tanışma fikri utangaç insanlar için kaygı ve korku sebebi. Kırmızı bir surat, titrek bir ses, gülerken kendini saklayan bir çift el... Günlük hayat böyle akıp gidiyor ve sen ardından bakıyorsan bu makale tam sana göre! Konfor alanından çıkmamak ve bir köşede gizli kalmak seni bir yere götürmeyecek ve güzel günleri ya da ilginç insanları özlemeye devam edeceksin. Yavaş yavaş ama emin adımlarla utangaçlığı yenmek mümkün. Kendini olduğun gibi kabul ederek şartları değiştirmenin zamanı geldi! 💪

Myers-Briggs Kişilik Testi | MBTI 16 kişilik tipi ve özellikleri

MBTI, Carl G. Jung'un kişilik ve karakter analizi çalışmalarına dayanarak ortaya çıkmış bir kişilik çözümleme envanteri. Kişisel gelişim alanında dünyada en çok kabul gören yöntem olan “Myers Briggs kişilik testi” bir dizi harf çiftinden oluşan 16 farklı karakterden bahsediyor. Bu yazıda “MBTI nedir?” detaylıca açıklayacağız..

Sağlıklı ilişkiler ve sosyal hayat | Olmazsa olmaz 7 unsur!

Sosyal bağları, bizim en temel ihtiyaçlarımızı besleyen bir damar olarak düşünürsek, ilişkilerimizin ne kadar sağlıklı olup olmadığı hayatla baş etme şeklimizi, bakış açımızı, ruh sağlığı durumumuzu doğrudan etkiliyor. Örneğin; sağlıklı iletişim kuramadığım insanlarla etkileşimlerde bulunmak beni mutsuz ve hayata pozitif bakamayan bir insan haline getirebilir. Öyleyse, insanlarla ilişkilerimden neler beklemeliyim sorusunu kendimize sormakta fayda var.

Sağlıklı iletişim nedir? Temel koşulları nelerdir?

Birisi ile iyi geçinmek, her zaman sağlıklı iletişim kurduğunuz anlamına mı gelir? Bence bu mümkün değil. Sağlıklı iletişim dediğimiz tarafların kendilerini özgürce ifade edebildikleri bir alandır bence. İletişim süreci iletişim kurarken kendimizi ne kadar doğru ifade ettiğimiz ile doğrudan ilişkilidir. Etkili iletişim kurmanız için bir çok teknik mevcut elbette, ancak biz bugün sağlıklı iletişim kurmanın temel koşullarından bahsedeceğiz. Daha bireysel bir bakış açısıyla kendimizi ifade edebilmenin önemini vurgulayacağız. Çünkü sağlıklı iletişimin temel koşullarını farkında olmak ilişkilerimizi kurmak için de oldukça önemlidir.

Control freak hastalığı | Kontrol deliliği nasıl aşılır?

Hayatınızda olup bitenler gibi çevrenizde olup biten şeyleri de kontrol ettiğinizi mi fark ediyorsunuz? İşler beklediğiniz gibi gitmediğinde panik atak, aniden sinirlenme, huzursuzluk veya alınganlık? Bir control freak söz konusu olduğu zaman stres ve kontrol etme veya yönetme takıntısı hem (farketmese de) kişiyi hem de çevresindekileri yorar. Kontrol takıntısına sahip olduğunu düşünüyorsan doğru yerdesin! Control freak hastalığı nedir? Hayatınızı nasıl etkiler? Olumlu ve olumsuz yanları nelerdir? Hepsini fark etmenize yardımcı olacak bir içerikle karşınızdayım.

İhanet nedir? Kazık yediğinizde tavrınız ne olmalı?

İster arkadaştan gelsin ister sevgiliden, ihanet son derece acı vericidir. Özellikle de yakın insanlardan geliyorsa... Kazık yemek, hayal kırıklığı, öfke, haksızlığa uğramışlık gibi çok yoğun ve olumsuz duyguları tetikler, dolayısıyla sağlıklı düşünmek zorlaşır. Kendinizi ve özgüveninizi yeniden nasıl inşa edebilirsiniz? İhanete uğradıktan sonra bu zorlukların üstesinden gelmek için 5 ipucumuz.

Dişil enerji nedir? Dişil enerjiyi yükseltme yolları

İnsanlar da dahil olmak üzere evrendeki enerji dengesinin oluşturduğu "bütünün" her bir parçasında dişil ve eril enerji mevcuttur. Günümüzün yaşam koşulları, tatmin olma hissimizi başarı, güç ve paraya odakladığı için, biz kadınlar farkında olmadan "eril enerjiye" kapılıyor ve dişil enerjimizi bastırabiliyoruz. Dişil enerji hayatın akışına uyum sağlama ve yaratıcı yönünü kucaklamayı temsil eder. Aynı zamanda duygularımızın ve sezgilerimizin yansıması olarak kabul edilir. Duygularımızın ve sezgilerimizin yansıması olarak kabul gören dişil enerjiyi yükseltmek içsel sürecimiz ile uyum sağlamak ve ruhu beslemek ve yaşam enerjisini yeniden uyandırmak için çok önemli.

Cinsel fanteziler & Psikoloji | Sex fantezileri bize ne söyler?

Hepimizin, sahip olduğumuz hayal dünyasında cinsel fantezileri vardır. Cinsel yaşam her ne kadar toplumumuzda tabu olarak görülse de kişide cinsel uyarılmayı tetikleyen fantezilerin olması gayet normal ve sağlıklı. Kişinin hayal ve zevk dünyasına kalmış olan bu fanteziler kişiden kişiye değişse de, bir takım yaygın cinsel fanteziler mevcut. Çünkü cinsel fantezilerin çoğu aslında psikolojik ihtiyaçlarla ilişkili. Ait olmak, sahip olmak, beğenilmek, arzu ve heyecan... Bu yazıda en yaygın 9 cinsel fantezi ve psikolojik açıklamaları var.

En Yaygın Sex Fantezileri | 7 cinsel fantezi kategorisi

Öncelikle sex fantezileri tamamen normaldir. Herkesin cinsel fantezileri olduğunu söyleyerek söze başlayalım. Evet, tüm insanların cinsel isteği bulunur ve tabu olan cinsel istekler maalesef çok dile getirilmese de herkes bu alanda fantezilere kapılır. Kimileri tarafından sapkınlık olarak kabul görse de herkesin cinselliğini keşfetme arzusu vardır ve bu bir özgürlüktür. Golden shower, oral seks cunnilingus, BDSM sahneleri, kostümler, eş değiştirmeler, partnerin üstüne başına boşalmak, grup seks partileri... yanaklarınız yeterince kızardıysa ve gözleriniz büyümeye başladıysa tabusuz sansürsüz, önyargısız, cinsel fanteziler dünyasına kısa bir bakış atalım kendimizi her yönümüzle keşfedip kabul etmeye hazırlanalım.

Ayna teorisi nedir? Psikolojide ayna etkisi

Jacques Lacan’ın ayna teorisine göre, kimliğimizi karşımızdaki kişinin üzerinden yansıtarak inşa ederiz. Dolayısıyla, karşımızdaki insanın sevip sevmediğimiz özellikleri kendi kişiliğimize ait sevdiğimiz ya da sevmediğimiz özelliklerinin yansımaları anlamına gelir. Ayna etkisi, ayna nöronlar sayesinde empati kurmanın bir yolu iken aynı zamanda savunma mekanizması olarak da işlev görebilmekte. Lacan' a göre ayna etkisini anlamak ve bu kavramı bilinçli şekilde kullanmak, günlük ilişkilerimizi önemli bir ölçüde etkileyebilir.

İyi hissetmek için sosyal medyada da sana eşlik edelim mi?

Psikologlar ve Koçlar ile buluşmalardan oluşan RDV Coaching serisini takip edin!

🎧 Spotify

İşe gidip gelirken, yürüyüşe çıkarken, yemek yaparken veya yerken, uyumadan önce veya sabah kahvaltıya eşlik etsin diye... Kendinle biraz kaliteli vakit geçirmek için koçlarla ve psikologlarla her hafta işlediğimiz konuları takip et!

Spotify üzerinden RDV Coaching serimizi Podcast şeklinde takip edebilirsiniz!

🎥 Youtube

Youtube'da boş boş dolanmaktan bıkanlara müjde! Kanala 💜abone ol , 🔔 bildirim zilini aç ve tabii, 👍videoları beğenmeyi ve ✍🏻 bize yorumlardan ulaşmayı unutma!

RDVCoaching serisi video hali!

Ve daha fazlası... Örneğin; Aslı ile Yoga seansları

Ayrıca dergide olup bitenleri Instagram ve Pinterest üzerinden sürekli paylaşıyoruz!

Dergide neler olup bittiğini sosyal medya paylaşımlarımızdan da takip edebilirsin! En sevilen içerikler, günlük mutluluk, destek ve motivasyon dozları! Kısacası kız kardeşlerin asla kaçırmaması gerekenler!

Instagram📸

📍Pinterest