Empati nedir, ne işe yarar? Empati kurmak ne demek?

tarihinde Yudum , Wengood yazarı tarafından güncellendi

Empati: kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak, onun bakış açışıyla bakmak becerisini ifade etmek için kullanılır. Sosyal ilişkilerde empati kurmak, hem kendi duygularını hem de karşındaki kişinin duygularını farkında olmayı sağlar. Bu da sağlıklık ilişkiler kurmanın temel unsurlarından biri. Empati genellikle yardımseverlikle karıştırılır veya her zaman yalnızca olumlu olarak kabul edilir, ama aslında "empati" bundan biraz daha karmaşık... Peki empati kurmayı öğrenmek ne işe yarar? Empatinin fazlası zararlı mı?

Özet

Empati ne demek? | Bağ kurmak için bir araç

Empati, kendisini karşısındaki insanın yerine koyarak onun yani bir başkasının inançlarını, arzularını, duygu ve düşüncelerini hesaba katabilme becerisi. Peki, kendimizi başkasının yerine koyabilme yeteneği ne işe yarar? Spesifik olarak, bir başkasının duygusu karşısında uygun bir duygu hissedebilmek ve kendini ve başkasını ayırt edebilmek için elzemdir. 

Duygusal zeka 5 temel unsurdan oluşur ve empati bunlardan biridir. Aslında hayatımızın ilk dakikalarından itibaren empati kurabilmekte başarılıyızdır çünkü bu beden tarafından deneyimlenen bir şeydir. Yeni doğmuş bir bebek, kendi fiziksel duyularına sahip ve kendi bedeni ile annesinin bedeni arasındaki farkı anlayabiliyor. Yetişkinlikte de aslında bu böyle. Kendimizin nerede durduğunu/duracağını/durması gerektiğini sosyal ilişkiler kurarken empati ile ölçeriz. Aralarında empatik bir ilişki bulunan iki insan birbiri ile bağ kurmaya başlar. 

Bizde doğuştan varolan bu yetenek, geliştirilebilir, ve hatta sürekli öğrenilmeli ve teşvik edilmelidir.

👉 Daha huzurlu yaşamak için duygularınızı günlük olarak nasıl daha iyi yönetirsiniz?

📖

Etimolojisi

Onları daha iyi anlamak için kelimelerin etimolojisine ve kökenine bakmak her zaman ilginçtir. Empati sözcüğünün iki ayrı kökeni bulunmakta. Biri duygu, ıstırap veya acıma anlamına gelen Yunanca "pathos" kelimesi iken, diğeri  "duygu içinde olmak" veya "içten hissetmek" anlamına gelen Almanca "Einfuhlung" kelimesidir. Einfuhlung kelimesi, ilk olarak Alman filozof Robert Vischer'in 1873'te estetik üzerine yazdığı doktora tezinde görülmüştür. Vischer bu kelimeyi, insanın bir sanat eserine veya edebiyat eseri karşısında hissettiklerini ifade etmek ve sanatçının temsil etmeye çalıştığı duyguları hissetmek anlamında kullanmıştır.

Empati türleri

Empati yeteneği 3'e ayrılır. 

1) İçgüdüsel Empati: bu empati çeşidi doğuştan sahip olduğumuz empatidir. Başkalarının yaşadığı duygular ile bağ kurmaya yarar. Örneğin; üzüntü, sevinç, mutluluk gibi duyguları aynı diğerleri gibi yaşayabilmemizi sağlar. Duygusal bir film izlerken istemsizce döktüğünüz gözyaşı işte bu türe bir örnektir.

2) İlişkisel Empati: ilişki içerisinde olan tarafların birbirlerinin duygularına karşı kurduğu empati. İki insan arasındaki ilişki yakınlaştıkça aralarındaki empati gücü de o denli kuvvetli olacaktır. Sevgiliniz evde sıkılırken siz dışarda eğleniyorsanız ve içiniz cız ediyorsa, ilişkisel empati deneyimliyorsunuz demektir. 

3) Deneyimsel Empati: Adı üstünde, deneyimler ışığında gelişen empati türü. Örneğin, aldatıldıysanız, bu durumun insanın duygu dünyasını nasıl etkileyeceğini bilirsiniz. Ve aynı şeyi yaşayan birine artık empatik davranırsınız.

Empati, Sempati ve Merhamet/Acıma arasındaki farklar

Bu başlıkta gördüğümüz her kavram duygulanım özellik taşır. Empati de duygu temelli bir tepkidir ancak sempati, merhamet veya acıma tepkilerinden ayrışır. Peki ne farklı?

Sempati, birine yakınlık hissetmek anlamına gelir. Ancak empati için o kişiye yakınlık hissetmeniz aranmaz. Sempati de duygulanımsal bir özelliğe sahiptir çünkü birine sempati duyduğumuzda, ayna nöronlarımız aktive olur. Ayna nöronlar ve mimetik süreç sayesinde, karşımızda bir gülümseme gördüğümüzde sempati duygumuz gelişir. Empati ile, ayna nöronlar aktive edildiği gibi bir başka nöron ağı olan zihinselleştirme de sürece eklenir. Zihinselleştirme, kişinin kendisinin ve başkalarının zihinsel durumlarını fark etmesi ve bunları anlamlandırması anlamına gelir. Bu, diğerinin ne hissettiğini hissetmemize izin verir, ancak kendi duygularımız tarafından boğulmamızı engeller. Merhamet ve acıma ise işte bu noktada empatiden ayrışır. Ek olarak, merhamet çoğu zaman acıyla bağlantılıdır.

Daha iyi ayırt etmek için aşağıdaki örneklere bir göz atalım;

  • Biri bana gülümserse mutlu olurum, ben de gülümserim ➡️sempati
  • Bir arkadaşım iyi bir haber duyarsa, sevinçten havalara uçarsa, onun adına sevinirim. Sevincini hissedebiliyorum ama aynı zamanda kendimi onun yerine koyup ona bir bardak su ikram edebiliyorum ki heyecanını bastırsın. ➡️ empati.
  • Diğeriyle birlikte acı çekmek ve onun acılarını azaltmak için harekete geçmek istiyorum. Örneğin, arkadaşımın kaybı için ben de yas tutuyorum. Onunla beraber acı çekiyorum. ➡️ merhamet.

👉 Duyguları anlamak | Temel ve karmaşık duygu türleri nelerdir?

Neden empati kurarız? Empati ne işe yarar? 

Empati ne işe yarar sorusuna cevap verirken, muhtemelen ilk kez duymadığınız ve son olmayacak bir söz ile başlamak gerek. İnsan, sosyal bir varlıktır. Çok yalnızım deseniz de gerçek şu ki, yalnız değilsiniz. Her zaman başkalarıyla ilişki halindeyiz ve bu şekilde kendimizi var ediyor ve gelişiyoruz. Şu an kanepede yalnız oturuyor olabilirsin ama bugüne kadar karşılaştığın tüm sosyal deneyimler seninle beraber o koltukta etrafa bakıyor. Empati bu nedenle çok önemli bir sosyal rol oynuyor. Aslında, tek başımıza bu işleve ihtiyacımız yok, ancak kalabalığın içinde kendimizi ve çevremizi anlamlandırmak için empati elzem. 

Empati kurmak sosyal ilişkilerde bir çok kolaylık sağlamaktadır:

Empati yeteneğini geliştirmek bugün çok önemli olabilir. Gerçekten de, insanlar her zaman kendi gruplarını kayırma eğiliminde olmuşlardır. Bu yüzden ailemize veya sevdiklerimize diğerlerinden daha doğal bir şekilde empati gösteriyoruz 🥰.

Diğerinin duyguları ile özdeşlik kurabilmek, herkese empati göstermek, savaşların kızıştığı, göç dalgalarının söz konusu olduğu bir zamanda düşünülmesi gereken değerli bir seçenek. 🕊️

Empati kurmak: nasıl ve ne kadar? 

Empati, iyilikseverliğe giden bir yoldur, ama iyilikseverlik değildir. Empati kararlaştırılamaz. Empati, ben büyüdükçe doğal olarak gelişir, ancak diğer insanların duygularını ve dolayısıyla onlardan kaynaklanan ihtiyaçları anlayabilirsem, onlara yardım da edebilirim, onları manipüle de edebilirim. Bakınız; kendini sizin yerinize koyabilmek ve sizi analiz edebilmek için eğitim gören insan kaynakları çalışanları. 😋 

Empati nasıl kurulur? 

Empatinin tam anlamıyla kusursuz olarak kurulabilmesi için 3 şey gereklidir;

  • Karşısındaki insanın yerine kendimizi koymak ve olay ve eylemleri onun bakış açısıyla değerlendirip tarafsız bakabilmek
  • Karşısındaki insanın tüm duygu ve düşüncelerini doğru değerlendirmek ve tam anlamıyla hissedebilmek
  • Karşısındaki insanın tüm duygu ve düşüncelerinin tam anlamıyla anlayabildiğini ona ifade edebilmek.

Empati zararlı hale geldiğinde...

Ah evet unutmuşum, empati sadece yardım ve cömertlik ile sonuçlanmayabiliyor. Aramızdaki en sadistlerin gizli silahı olarak da ortaya çıkabiliyor. Duygusal şantajcılar merhaba! Ayrıca aşırı empatik biri olduğunuzda da işler çığrından çıkabilir. Örneğin diğerleri ile empati kurmakta zorlanmıyorsanız ve bunun yanı sıra başka duygusal yetenekleriniz zayıf ise, narsistlerin en sevdiği insan tipleri arasında naif insanlar kategorisinde yerinizi alabilirsiniz.  

👉Aşırı duyarlı insanlar ve günlük hayat

👉Herkesi memnun etmeye çalışanlar

Olumlu empati geliştirebilir misiniz?

Olumlu empati geliştirmenin ilk adımı, kendini soyutlamayı öğrenebilmektir. Değerlerimizi, bazı inançlarımızı, bazı önyargılarımızı esnetmeyi öğrenmeliyiz ... Öte yandan, sosyal ilişkilerimizi; işbirliği, aktif dinleme, kahkaha , nezaket, sevgi ve saygı gibi kavramlarla destekleyebiliriz.

Arzu, haset ve kıskançlık tarafında da yapılacak çok iş var. Bu kavramlar genellikle rekabete yol açar. Bilgelik, başkalarının sahip olduklarını arzulamaktansa, elimizdekileri arzulamaya devam etmemizi ve şükran duymamızı dikte eder. Birbirimize yalan söylemeyeceğiz, bilgelik hepimizin sahip olduğu bir şey değil.😜 Ancak birlikte deneyebiliriz, çünkü kıskançlık ve kin olmadan  bizi daha mutlu ve dolayısıyla daha empatik sosyal çevreler bekliyor. Daha empatik olmak bizi sevdiklerimize ve henüz tanımadıklarımıza yaklaştırır ve bu da son tahlilde önce bizi mutlu eder!

Yazı işleri ekibinin görüşü: üzerinde çalışılabilecek iyi bir kalite

Empati, üzerinde çalışmak için harika bir niteliktir. Bu noktada yapacak işiniz olduğunu düşünüyorsanız, bu konuyu birlikte tartışmak için bir yaşam koçu ile görüşmeniz ilginç olabilir. Seanslar boyunca, empatinizi geliştirmenize ve dolayısıyla ilişkilerinizi geliştirmenize olanak sağlayacak yeni alışkanlıklar edineceksiniz.

🤗"KENDİNİ DİNLE, KABUL ET VE MUTLU OL! HEMEN ŞİMDİ, BAŞLA..."
#BornToBeMe

Kaleme alan Yudum , Wengood yazarı

🤩Hayatımı fiziksel ve zihinsel harekete adadım. 🖋️Yazmayı, 💭düşünmeyi, 📖okumayı ve 🔎araştırmayı çok seviyorum. 😺💕🧘‍♀️Kedim ve yoga matım vazgeçilmezim.

En yeni makaleler

Emzirmek istemiyorum | Emzirmek istemeyen anne olmak

Sütüm var, ama ben emzirmek istemiyorum. Hemen aklınıza “neden ki?” sorusu geldi biliyorum. Kimileriniz ise daha baştan “Sütün varken neden evladından sakınıyorsun!” diye yapıştırdı lafı! Nedenini merak edenler de, eğer bu soruyu yaptığımın iyi anneliğe sığıp sığmadığı konusunda bir karara varmak için soruyorsa, merak etmeyin, hangi seçimi yaparsa yapsın, anne hep yeterince anne olacak. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 6 aya kadar emzirmeyi öneriyor ve bu konuda fikri olan herkes onlardan taraf görünüyor. Öte yandan emzirmek istemeyen anne de olabilir! Emzirmek istemiyorum, ve iyi bir anne olduğumu düşünüyorum çünkü bebeğim sağlıklı ve mutlu.

Başarı nedir? | Başarılı olmak isterken kendini ıskalama!

Toplumumuzun başarı ve güce taptığı bir zamanda, hepimiz takdir görme ve başarlı olma hayalleri kurarız, peki bu yolda kalmayı nasıl başarabiliriz? Ayaklarınız yere basarak başarıyı kovalamak için nelere ihtiyaç var? Başarı için taviz vermek zorunda mıyız? Başarının tanımı nedir? Değerlerini ve bütün varlığını inkar etmeden başarıyı yakalamak mümkün mül? Her şeyi başarmak zorunda mısın? Attığın taş ürküttüğün kuşa değiyor mu? Başarılı hissetmek ve başarısız hissetmek hakkında konuşuyoruz!

Bacakta selülit VS Mayo | Selülitli kadınlar için tüyo!

Selülitli bacak ve plaj imtihanı! Merak etme, sadece sana özel değil. Selülitli bölgeye ne iyi gelir?, selülit oluşumuna engel olan 5 besin! başlıklı internet makalelerini az dolaşmadık hepimiz! Biliyor musun, cilt yüzeyindeki bu ‘portakal kabuğu’ görünümü olarak bilinen selülit, kadınların % 80-90’ında görülüyor, zaten. Yani selülit görünümünde kız kardeşler birbirimizi darlayacağımıza gelin, yaz aylarında, mayo ve bikini giydiğimizde bu yağ dokusunu nasıl saklayabileceğimiz hakkında birbirimize tüyolar verelim. "Selülit küçük bir sivilce gibidir, ya kabul ederiz ya da kamufle etmek için hileler kullanırız!

Overthinking | Bir overthinker için el kitabı!

Fazla düşünme sorunu ve bu sorunla nasıl başa çıkılır, aşırı düşünmek nasıl kontrol altına alınır üzerine okuduğum en kapsamlı ve en kadın dostu kaynak, Susan Nolen-Hoeksema tarafından yazılan "Çok Düşünen Kadınlar" kitabıydı. Overthinking kavramı gün ışığına çıktığından beri, en kötüsünü hayal ederek geçirdiğim saatler, tek kelimeyle, durumları baş ağrısı sebebine çevirdiğim anları gözden geçirdim. Overthinking ne demek? Bir overthinker neden aşırı düşünür? ve aşırı düşünmekten nasıl kurtulur? biz bize konuşuyoruz! Hey, overthinker! Merak etme bu yazı sana yardımcı olacak!

(Okyanus Fobisi) Talassofobi nedir? Talassofobi testi yap!

Engin denizlerin, okyanusların fotoğraflarının, derin su kütlelerinin kimileri için korku verici olduğu aklınıza gelir miydi bilmiyoruz ama böyle bir korku var ve hatta en spesifik fobilerden biri bile denebilir. Böyle bir durum gerçekten de var ve sandığınızdan daha fazla insan bu fobiye sahip. Talassofobi tanım olarak deniz ve okyanus gibi engin su kütlelerinden korkma durumu olarak biliniyor. Yaz tatillerini, mavi yolculukları bırakın masmavi okyanus manzaralarına bakmayı dahi size zehir eden bu korku hakkında daha fazla bilgi yazının devamında! Okyanus korkusu nasıl tetiklenir? Okyanus korkusu nasıl geçer? Okyanus korkum olup olmadığını nasıl test edebilirim?

Kendinden şüphe etmene neden olan 16 gaslighting cümlesi

Gaslighting, aşırıya kaçıldığında kurbanları gerçeklik algılarını sorgulamaya ve akıllarını kaybettiklerine inandıkları noktaya kadar zorlamaya iten bir duygusal manipülasyon biçimidir. Şimdi, bu duygusal istismar yöntemi romantik ilişkilerde sıklıkla ortaya çıksa da, yalnızca aşka özgü değildir. İş hayatı, arkadaş çevresi, akrabalar da farkında olmasa da bunu yapabiliyor. Gaslighting belirtilerini tespit etmek her zaman kolay değildir, çünkü bu bir tür gizli duygusal istismar olarak kalır. Bu yüzden sadece bir uyarı olarak, bunlardan herhangi birini duyarsanız, sınırlarınızı korumanız gerektiğini bilin.

Gaslighter, narsist sapkınlar onun yanında masum kalır

Bu yazı bir toksik manipülasyonun ve psikolojik şiddetin yani bir gashlighter’ın kurbanının öyküsünü içerir. Gaslighting yani "sanrıya zorlama" en manipülatif psikolojik şiddet türlerindendir. Hafıza, algı ve akıl sağlığını sorgulayıp irdelemeye iten bir çeşit kötü yönlendirme olarak tanımlanabilir. Tecrübe ile sabit, kişi kendisini ve duygusal olarak maruz kaldıklarını gerçeklik algısı ortadan kalktığı için bir türlü çözümleyemezken, şiddete uğrayan kurban kontrol altında tutmaya çalışılarak uzun süre etkisinden çıkılamayan bir mağduriyete sebebiyet verir. Gaslighting kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddet vakalarında sıklıkla görülen bir tür. Kendinizden şüphe etmeye başladıysanız, gelin size kendi yaşadıklarımı anlatayım.

Mentör ve kariyer koçu Özlem Şen

Merhaba ben Özlem Şen, yaşam boyu öğrenci olmaktan o kadar keyif alıyorum ki kendi öğrendiğim doğruları öğretme çabasının çok çok ötesinde; insanların kafasında bir soru işareti oluşturabilir miyim, kendini ve potansiyelini fark ettirebilir miyim, bir dönüşüme ve gelişime yol açabilir miyim bakış açısı ile ‘dönüşüm ve gelişim mentorlüğü’ yapmaya çalışıyorum.

Kadından güler yüz beklemek niye? Canım isterse gülerim!

Benim aslında sorun olmayan bir sorunum var. Güler yüzlü bir insan değilim. Güler yüzlü olmak bir zorunluluk mu? Bence güler yüzlü olmamak gayet normal; yüzümü illa güldürmeyen duygularım ve fikirlerim var, o kadar! “Erkekler, güler yüzlü kadın sever”, “Kadın dediğin güler yüzlü olur.”, “Öyle asık suratlı olursan, seni beğenmezler”... Bana her şeyi yakıp yıkma isteği veren bir şey varsa o da bu tür seksist yaklaşım ve dayatmalar. Kadınlara yönelik bu dayatmalara artık tahammül edemiyorum. Bize gülümsememizi söylemeyi bırakın! Veya kahkaha atarken nelere dikkat etmemiz gerektiğini söylemeyi! Kadın ve güler yüz beklemek: neden cinsiyetçi bir yaklaşım?

Aslı Gülaydın: yoga ve mindfulness

Merhaba, hoşgeldiniz 🕉️ Ben Aslı. Yoga hocasıyım. Pozları, pozlarla ilgili ipuçlarını, yogayı ve onunla kurduğum ilişkiden doğanları anlatıyorum bir süredir.

Bizi takip edin!

Sosyal medya hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın! Böylece yeni makalelerimizden anında haberdar olabilirsiniz!