Bipolar bozukluk: nedir ve ne yapmalı?

Aşırı mutluluk, derin üzüntü, coşkulu sevinç, kaygılar… Bunların hepsi bipolar bozukluktan muzdarip bir insanın yaşayabileceği çelişkili duygulardır. Bu ruhsal bozukluk, depresif ve manik dönemlerle kendini gösterir. İki kutupluluğu oluşturan iki evreyi yönetmek kolay değildir. Bu bozukluğun ayırt edici özelliği nedir? Bipolar kişi nasıl davranır?

Özet

Bipolar bozukluk nedir?

Bir zamanlar manik-depresif psikoz olarak bilinen bipolar bozukluk, duygudurum değişikliklerine neden olan uzun vadeli bir ruhsal bozukluktur. Bu bozukluk farklı şekillerde görülebilir ancak en yaygın olanı, iki dönemin arasında gidip gelmektir:

Manik dönem: Bu evrede kişi son derece aktif, hatta huzursuz ve coşkuludur. Bu sebeple akıllarında pek çok proje belirir. Dikkat! Bu süre zarfında sinirli de olabilirler.

Depresif dönem: Bipolar bozukluğu olan kişi, büyük bir üzüntü yaşar ve aktif olma isteğini tamamen kaybeder. Çoğu zaman içine kapanır. Bu iki evre arasında ruh hali normale dönebilir, buna remisyon aralıkları denir.

Bu kronik duygudurum bozukluğunun Türkiye’de ortalama başlangıç yaşı 23-28 yaş aralığı olarak belirlenmiştir. Yine Türkiye'de istatistiklere göre bipolar bozukluğun toplumda görülme sıklığı yüzde beştir.

Bipolar bozukluğun sebepleri

Bu bozukluk, sebepleri gibi kendisi de çok faktörlü olan, karmaşık patolojidir. Bu yüzden bu ruhsal bozukluğun ortaya çıkış sebeplerini kesin olarak belirlemek zordur. Genetik, biyolojik ve psikolojik faktörler gibi pek faktör neden olabilir.

Genetik faktörler söz konusuysa: Aile üyelerinden birinde bu bozukluk mevcutsa kişinin bu bozukluğu geliştirme ihtimali 10 kat daha fazladır. 

Biyolojik faktörlere gelince; yapılan çalışmalar, bipolar hastaların beyninde nerotransmitter seviyesinde anormallikler olduğunu ortaya koymaktadır. Bunlar, norepinefrin ve serotonin iletiminden sorumludur. 

Ayrıca sevilen birini kaybetmek gibi duygusal şoklar da psikolojik anlamda tetikleyici bir faktör olabilir.

Bipolar bozukluğun belirtileri

Manik veya depresif olmak üzere epizoda bağlı olarak semptomlar son derece değişken olur. Bipolar kişi, mani veya depresif dönemlerinde çok farklı davranacaktır.

Mani evresinde bipolar semptomlar:

  • mutluluk hissi ve çok yoğun zevk veya tam tersine aşırı sinirlilik;
  • hiperaktivite, huzursuzluk ve taşkın enerji;
  • yücelik fikri (aşırı özgüven gibi);
  • konuşma hızında artış (kişi durmadan konuşur, söz keser vb.);
  • meslek, okul, sosyal veya aile faaliyetlerinde önemli ölçüde artış;
  • uyku ihtiyacında azalma (örneğin sadece 3 ila 4 saat uyku);
  • düşüncenin hızlanması (kişi bazen fikirlerinin içinde kaybolabilir);
  • muhakeme yapamama;
  • önemli ölçüde dikkat dağınıklığı (dikkatini verememe, dürtüsel alışverişler vb.).

Depresyon evresinde bipolar semptomlar:

  • yorgunluk;
  • enerji eksikliği veya önemli ölçüde huzursuzluk;
  • uyku bozuklukları: kişi çok fazla veya çok az uyur;
  • kilo kaybı veya kilo alma;
  • libido azalması veya kaybı;
  • baş ağrısı, sırt ağrısı veya mide ağrısı;
  • yoğun üzüntü;
  • suçluluk veya başarısızlık hissi;
  • özgüven kaybı;
  • yapılan işe konsantre olmakta zorluk;
  • karar vermede zorluk;
  • intihar fikri.

Buna ek olarak, depresif belirtiler yaşayan kişi gerçeklikle bağını kaybedebilir ve psikotik bozukluklar yaşayabilir. Örneğin sesler duyabilir veya sanrılı fikirlere kapılabilir ve paranoya yaşayabilir. Bu nedenle bipolar bozukluğun stabil tutulabilmesi ve hastanın iyiliği için mutlaka tedaviye başlanmalıdır.

Bipolar bozukluk için olası tedavi yöntemleri nelerdir?

İlaç tedavileri

Lityum veya nöroregülatörler gibi, psikiyatristlerin gitgide daha sık reçete ettikleri duygudurum dengeleyiciler kullanılabilir. Bipolar bozukluğu olan hastalar ayrıca anksiyete tedavisinde kullanılan ilaçlar, uyku hapları veya antipsikotikler sayesinde yaşadıkları zorluklarla daha iyi baş edebilir. Duygudurum düzenleyiciler ve antidepresanlar, beyindeki kimyasal dengeyi yeniden sağlayan ilaçlardır. Fiziksel semptomların yoğunluğunu azaltırlar ve etkilerini şu alanlarda gösterirler:

  • duygular;
  • hafıza;
  • konsantrasyon.

Terapi

Bipolar kişiler ayrıca grup terapisine, psikanalize, psikoterapiye, konuşma gruplarına ve hatta hipnoz seanslarına da başvurabilirler. Bipolar bozukluğu olan kişiler için en uygun ve etkili takip, bilişsel davranışçı terapidir (BDT). Bu terapi türü, kişinin sorunlu düşünce ve davranışlarını değiştirmeyi ve bunların yerine gerçeğe uygun düşünce ve tepkileri kazandırmayı amaçlar. Aynı zamanda kişinin, dengesini yeniden bulmasını sağlayacak adaptasyon stratejilerini uygulamaya koymasına yardımcı olur.

Bu makale ilginizi çekebilir >>> Ücretsiz psikolojik danışmanlık mümkün mü?

Bipolar bir insanla yaşam

Ruh halinde böyle güçlü dalgalanmalar yaşayan birinin yakınında olmak kolay değil. Elbette kişiyi dinlemek ve desteklemek gerekir ama kendinizi de ihmal etmemelisiniz. Kendinize zaman ayırmanız veya yeni fikirler edinmenizi sağlayacak aktivitelerle uğraşmanız önemlidir.

Yakınınızın hastalığı kendi ruh sağlığını etkiliyorsa profesyonel yardım almak gerekir. Bu bozukluğun aile fertleri veya partner üzerinde birçok yansıması vardır. Çiftin yaşadığı iki kutupluluk, ilişkiyi son derece kırılgan hale getirebilir. Bu sebeple bipolar kişinin veya çevresinin yanında olmak gerekir.

Editörün görüşü: Psikiyatrik takibi psikolojik takiple birleştirin

Kendiniz veya sevdiğiniz biri hakkında en ufak bir şüpheye düştüğünüz takdirde bir psikiyatriste danışmaktan çekinmemelisiniz. Danışacağınız doktor, hastalığı tespit edebilir ve bipolar bozukluğa uygun tedaviyi önerebilir. Sonrasında bilişsel davranışçı tedaviye yönelerek (veya yakınımızı buna yönlendirerek) psikolojik takibe başlanabilir. Bu, hafife alınmaması gereken ve bir uzmana görünmeyi gerektiren bir ruhsal bozukluktur.


Kahkahası ile meşhur, hayatı olabildiğince tiye alan birisi... Sloganı: aslında çok basit... Ne istiyor: Herşeyin çok ciddiye alınmadığı ve hayat sevincinin esas alındığı bir dünya...

En yeni makaleler

Y Kuşağı, nedir? Y kuşağı “çalışan” özellikleri nelerdir?

31 yaşındayım, 90'ların başında doğdum, dolayısıyla Y kuşağının bir parçasıyım. Mesle...

Hemen oku

Yalnızlık neden olumlu olmasın? Kendinle kalmanın iyi yanları!

Bazıları ondan veba gibi kaçınıyor ama ben yalnızlığımı seviyorum. Ayrıca, yanılıyors...

Hemen oku

“Kendini boşlukta hissetmek”, bu his ne zaman geçecek?

Yaşama sevincini kaybetmek, artık hiçbir şey istememek, bu boşluk hissi ile alakalıdı...

Hemen oku

Yalnızlık ve boşluk hissi: nasıl başa çıkmalı?

Birbirimizi görmeden, farketmeden yan yana yaşayıp gidiyoruz. İlişkide veya sosyal ha...

Hemen oku

Uzaktan çalışma ve verimlilik: 7 altın kural

"Evden çalışma" da çalışmak anlamına gelir... Bütün zorluk burada yatmaktadır. Evin i...

Hemen oku

Beden olumlama hareketi: vücudumu olduğu gibi kabul ediyorum

Portakal kabuğu görünümünde bir cildim, selülitlerim, katlanan bir göbeğim hatta çatl...

Hemen oku

Durduk yere ağlamak: Sebepsizce ağlama isteği neden olur?

Sebep yokken, durduk yere ağlamak ruh haline bağlı olarak zaman zaman deneyimlenebili...

Hemen oku

Enneagram kişilik testi: kendini tanıma egzersizi

Daha mutlu ve huzurlu hissetmenin ilk şartı insanın kendisini tanıması ve kendi kişil...

Hemen oku

Psikolojik travma ve duygusal tepkiler: etkileri ve iyileşme

Sanırım hepimiz hayatımızın bir noktasında az çok travmatik olaylar yaşamışızdır. Ben...

Hemen oku

Neden seni tercih etmeliler? Mülakatta nasıl cevap vermelisin?

"Neden seni tercih etmeliyiz?" sorusunu mülakatlarda duyduğumda genelde donakalıyorum...

Hemen oku

Bizi takip edin!

Sosyal medya hesaplarımızı takip etmeyi unutmayın! Böylece yeni makalelerimizden anında haberdar olabilirsiniz!