Edimsel koşullanma nedir? Öğrenmenin psikolojisi

tarihinde Yudum , Wengood yazarı tarafından güncellendi

Eğer köpek yetiştirdiyseniz edimsel koşullanma ne demek çok iyi anlayacaksınız. Köpekler eğitilirken, verdiğiniz komutları yerine getirdiğinde ona ödül vererek bu davranışları otomatik hale getirmesi için onu teşvik edersiniz. Bu kavramın edimsel koşullanmanın bir parçası olduğu hakkında bir fikriniz var mıydı? Edimsel koşullanma insanlar için de geçerli, öyleyse nasıl? İşte cevaplar.

Edimsel koşullanma nedir? Öğrenmenin psikolojisi

Edimsel koşullanma nedir? 

Edimsel koşullanma, bir davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını artırmak veya azaltmak için pekiştirme veya cezaya dayalı olarak çalışan bir öğrenme yöntemidir. Köpek eğitiminde sıkça kullanılan bir yöntem olan edimsel koşullanma sayesinde köpek, bir davranış ile davranışın sonucu arasında bir ilişki kurar. 🐶 

Klasik koşullanma ile karıştırmayın!

Koşullanma, psikolog Yvan Pavlov'un ortaya attığı bir kavramdır, buna “klasik” koşullanma denir. Edimsel koşullanmanın, davranışı bir refleksle ilişkilendirerek nötr bir uyaran yaratmayı amaçlayan klasik koşullanma ile karıştırılmaması gerekir.

➜ Klasik koşullanma örneği: Köpekler yiyecek gördüğünde doğal olarak tükürük salgılamaya başlarlar. Pavlov köpeğine yemek vermeden hemen önce düzenli olarak zili çalmıştır. Bir süre sonra, köpeğin uyarıyı bir refleksle ilişkilendirdikleri için zil sesini duyduklarında tükürük salgıladığını gözlemlemiştir.

Psikolojide edimsel koşullanma

Psikolojide bu kavram, Edward Thorndike tarafından başlatılan "davranışçılık"tan gelmektedir, ancak bu kavramı ele alan ve psikolojide edimsel koşullamayı geliştiren kişi Burrhus Frederic Skinner’dır. Skinner’e göre hayatımız boyunca benimsediğimiz tüm davranışlar, pekiştirme ya da cezalandırma içeren deneyimlerin sonucudur 🤔. Skinner'a göre, davranışlarımızı anlamak için içsel düşüncelerimize ve motivasyonlarımıza dalmak yerine dış nedenleri incelemek gerekir.

  ➜ Ama özet olarak psikolojide edimsel koşullanmaya göre hepimiz ödüllendirilmek için hareket ediyoruz.

Pekiştirme ve ceza

Teoriyi anlamak için iki ana unsuru bilmek gerekir: hem olumlu hem de olumsuz olabilen pekiştirme ve ceza. Basitleştirmek için:

👍 Pekiştirme: Bir davranışın bizi o davranışı yeniden yapmaya iten sonucudur.

👎 Ceza: Bir davranışın bizi o davranışı tekrarlamamaya iten sonucudur. 

Pekiştirme veya ceza şunlardan biri olabilir:

➕ Olumlu: Vücuda etki eden bir uyaranın eklenmesiyle.

➖ Olumsuz: Vücuda etki eden bir uyaranın kaybolması.

Edimsel Koşullanmanın Türleri

Skinner'a göre bu koşullar (pekiştirme, ceza, olumlu, olumsuz) çerçevesinde davranışçılık ile pedagoji arasında doğrudan bir bağlantı vardır. Öğrenmeye yönelik somut uygulamalar , bu koşulların durumlarına göre 4 farklı şekilde olabilir.

 👍 ➕ Olumlu pekiştirme: Olumlu bir uyaranın (örnek: ödül) ardından davranışın görünümünün artması

👎 ➖ Olumsuz pekiştirme: Olumsuz bir uyaranın kaybolmasıyla davranışın görünümünün artırılması (örnek: bir yükümlülüğün ortadan kaldırılması).

👍 ➕ Olumlu ceza: olumsuz bir uyaranın belirmesiyle davranışın azalması (örnek: yeni bir bir yükümlülük sahibi olma).

👎 ➖ Olumsuz ceza: Olumlu bir uyaranın kaybolmasıyla davranışın azalması  (örnek: bir ayrıcalığın kaldırılması)

Örnekli anlatım: 

Tekrar köpek eğitim örneğini ele alalım:

1) Köpek oturur ve ödülümü alır 👉 bu olumlu pekiştirme örneğidir. 

2) Köpek havlar ve tasmasını sıkarsınız 👉 bu olumlu ceza örneğidir.

Bu eğitim yöntemi, köpeğin pekiştirmeye veya cezaya dayalı davranış geliştirmesi gerektiğini anlamasına dayanır. Ancak özellikle elektrikli tasma ile verilen cezaların, köpek tarafından işkence olarak algılandığı ve çok fazla stres yarattığı kanıtlandı. Bu durumda, Milgram’ın deneyinde olduğu gibi baskı ve korku yoluyla otoriteye boyun eğme söz konusu olacaktır. Şüphesiz ki, hayvan eğitimi için pozitif öğrenmeyi desteklemek daha iyi bir yöntem. Peki insan açısından bu gerçekten uygulanabilir bir teori mi? Pek emin değilim…

Edimsel koşullanmanın sorgulanması

Burada unutmamamız gereken şey, edimsel koşullanmanın yalnızca pozitif yönü ile ele almak, çünkü aksi takdirde psikolojik hasara neden olabilecek deneyimlere maruz kalabilir karşınızdaki kişi. Tıpkı bir narsist ebeveyn gibi ruhsal yaralanmalara neden olacak duygusal travmaları tetikleyebiliriz...

Bu öğrenme modelinin sonuçları, maruz kalan kişi üzerinde güçlü bir duygusal etkiye neden olabilir. Ceza, travmaya yol açabilecek psikolojik şiddet ile ilişkilidir. İş dünyasında bile, bazı toksik yöneticiler işe yaradığını bilip bilmeden çalışanlara boyun eğdirmek için sopa ve havuç yöntemini kullanıyor.

Edimsel koşullamanın kötüye kullanılması, yani cezanın kullanılması durumunda maruz kalanın psikolojisi yeniden yapılanmaya çalışacaktır. Bazı profesyoneller, bu durum üstüne çalışmış ve duygusal acıdan kaynaklanan davranışsal sorunları çözmek için “koşulsuzlaştırma” yöntemlerini uygulamaktadır. Bu nedenle edimsel koşullanmanın yalnızca pekiştirme yönünü kullanmak gerekir.

🔗 5 çocukluk çağı travması ve sonuçları

🔗 Kendinden şüphe etmene neden olan 16 gaslighting cümlesi 

🔗 Stockholm sendromu | İstismar edene hayran olma durumu 

Editoryal görüş: emniyet kemeri örneği!

Artık, edimsel koşullanma hakkında daha fazla şey biliyorsunuz! Doğru anladığınızdan emin olmak için emniyet kemeri örneğini düşünelim. Emniyet kemeri takmadığınızda araba giderek daha fazla ses çıkarır ve bu dayanılmaz bir hal alır.  Siz de durdurmak için emniyet kemerinizi bağlarsınız . Bir şeylerin ters gittiğini hissediyorsanız, bir psikoloğa başvurma ihtiyacı hissediyorsanız randevu almak için beklemeyin.
 
🤗"KENDİNİ DİNLE, KABUL ET VE MUTLU OL! HEMEN ŞİMDİ, BAŞLA..."
#BornToBeMe

Kaynak : psychologies.com

Kaleme alan Yudum , Wengood yazarı

🤩Hayatımı fiziksel ve zihinsel harekete adadım. 🖋️Yazmayı, 💭düşünmeyi, 📖okumayı ve 🔎araştırmayı çok seviyorum. 😺💕🧘‍♀️Kedim ve yoga matım vazgeçilmezim.

En yeni makaleler

Duygusal zeka: nedir ve neden gereklidir?

Şu anki partnerimle ilişkiye başlamadan önce, sürekli şu cümleyi tekrarlar dururdum: “Bir sonraki ilişkimde, en azından hassas ve duygusal zeka ile donatılmış biri ile karşılaşmak istiyorum!” Duygularını ifade etmekten veya en basit haliyle duyguları konuşmaktan korkmayan bir insan. Gözlem yapabilen ve anlamlar çıkartabilen biri. Duygusal zeka ile ilgili ne biliyoruz? En basit haliyle şunu söyleyebilirim; artık en önemli yaşam becerilerinden biri olan duygusal zeka mercek altına alınmaya değer!

10 Manipülasyon Cümlesi 🚩 | Bu cümleleri duyuyorsan dikkatli ol!

Manipülasyon cümleleri kendinizi kötü hissetmenize neden olacak cümlelerdir. Sizi manipüle etmek isteyen kişi bu cümleleri sizden istediklerini almak veya kendi imajlarını yükseltmek için kurar. Bu makalede en yaygın manipülasyon cümlelerinden bazı örnekler verip açıklayacağız.

Nasıl özgüvenli olunur? Etkili yöntemler ile özgüven kazan!

Özgüven seviyeniz, yaşam motivasyonunuzu, seçimlerinizi, psikolojik dayanıklılığınızı ve kararlılığınızı etkiler. İnsan hiçbir zaman, “özgüvenli” ya da “özgüvensiz” bir birey olarak dünyaya gelmez. Özgüven, psikolojik açıdan basit bir özellik olarak düşünülür ancak yaşam boyu değişkenlik gösterebilir ve başka birçok özellikle bağlantı içindedir. Kişi, kendine olan güvenini bazı tercihlerini farkındalıklı yönlendirirse yeniden kazanabilir veya geliştirebilir.

Narsistlerin zayıf yönleri | Top 10

Hepimizin zayıf olduğu noktalar var, yumuşak karın olarak da ifade ederiz öyle değil mi? Özfarkındalık bu zayıf ve güçlü yönleri beraber yönetebilme kapasitesi demektir. Sağlıklı birey, zayıf yönleri olmayan kişi demek değil, onlar üzerinde çalışma ve onları dönüştürme kapasitesi olan kişidir. Kişilik bozukluğundan müzdarip narsistler, asla yenilmez oldukları algısını yaratmak isteseler de, sağlıklı bireylerden çok daha kırılgan bir psikolojiye sahiptir. Bugün, anlamak ve zihinlerinin işleyişine dair daha fazla fikir edinmek için narsistler ve yumuşak karınlarından bahsedeceğiz.

Mazoşist nedir? Mazoşizm neden olur?

Mazoşist nedir? Kısaca fiziksel veya ruhsal açıdan kendine zarar vermeye eğilimli olan kişi. Kendinize inanılmaz derecede sert davrandığınızı mı düşünüyorsunuz? Sizi küçümseyen insanlarla içten içe bir mücadeleye giriyor ama bu konuda bir şey yapmak yerine öfke duygusuna tutunup kalıyor musunuz? Veya kaldıramayacağınız sorumluluklarla ne kadar yorulsanız da çalışmaya devam mı ediyorsunuz? Bu davranışlar kişilik tiplerindeki en belirgin mazoşist özellikler.

Bu 10 şey, narsisti delirtmek için yeterli!

Narsistler, karşısındaki insanı kandırma ve manipüle etme alanında uzmanlar. Ancak narsizm ile ilgili bilmeniz gereken bir diğer önemli husus şu: sağlıklı insanlara kıyasla narsistlerin psikolojik dayanıklılığı çok daha zayıf. Bir narsistin sizin canınızı yakması durumunda onunla mücadele etmenin yollarını ararken kendinizi bulmanız normal. Kişilik bozuklukları sağlıklı iletişim veya ilişkiyi imkansız kılar. Mağdur da kendini narsistleri delirtmek için ne yapmak gerek? diye sormaya başlar. Narsisti kendinizden uzaklaştırmak için onu nasıl çılgına döndürtebilirsiniz?

🎧 Spotify

İşe gidip gelirken, yürüyüşe çıkarken, yemek yaparken veya uyumadan önce size eşlik etsin. Wengood Podcast serisi: RDV Coaching'i kaçırma! 

#3 | Algı yönetimi nedir? Uydumculuk psikolojisi ve soru sorma becerisi #algı #ikna #sorgulama

Ekim 2022 · RDV Coaching | Wengood

29:12

🎥 Youtube

Aslı ile Yoga seansları!

🎥 Youtube

Mentor Özlem Şen ile RDVCoaching serisi 

Kanala 💜abone ol , 🔔 bildirim zilini aç ve tabii, 👍videoları beğenmeyi ve ✍🏻 bize yorumlardan ulaşarak hangi konularda içerik istediğini söylemeyi unutma!

Ayrıca: En sevilen içerikler, günlük mutluluk, destek ve motivasyon dozları için; 

Instagram📸

📍Pinterest