Öz Bakım Nedir? | Psikolog Mine Yücel anlatıyor...

tarihinde Mine Yücel tarafından güncellendi

Mutluluk ve iyi hissetmek, doğrudan kendine iyi bakmayı bilmekten geçiyor. Kendine bakmak ise bütünsel bir vizyon ile mümkün. Öz bakım; zihin, beden ve ruh sağlığı ile ilişkilidir. Öz bakım nedir?, Öz bakım bileşenleri nelerdir? aşağıda detaylıca açıklıyor olacağım. Ayrıca öz bakımın her bir boyutundan bahsedip herbirine yönelik öz bakım aktiviteleri sıralayacağım.

Öz Bakım Nedir? | Psikolog Mine Yücel anlatıyor...
Özet

Öz Bakımın Psikolojisi

Özbakım, zihin, beden, ruh sağlığı açısından kendine özen göstermek ve kendine iyi bakmak demektir. Yaygın olarak bilinen öz bakım becerileri yalnızca beden (cilt, saç gibi) odaklı olarak tanımlanıyor, ancak; zihin ve ruhu beslemek de öz bakım bileşenleri arasındadır

Öz bakım eksikliği

Özellikle yetiştirilirken ebeveynlerinden iyi alışkanlıklar gözlemlemiş olmayan çocuklar/kişiler, kendi ihtiyaçlarını fark etmek ve ihtiyaçlarını karşılamak söz konusu olduğunda yetersiz kalabiliyorlar. 

Neyse ki, yetişkin hali ile kişi kendi ihtiyaçlarını dinleme ve kendine bakım verme becerisi geliştirebilir. 💪 Böylece, sağlığını çok yönlü olarak destekleyebilir ve yaşamında olumlu deneyimleri arttırabilir.🥰

Öz bakımın her boyutunda kendini önceliklendirme vardır. Bu yüzden, önyargılar ve tanıdık olmaması dolayısıyla,  öz bakım rutinlerine başlarda bencilce, şımarıklık ya da gereksiz gibi yaklaşılabiliyor. Bu tarz düşüncelerde toplum ve aile etkisi de yok sayılamayacak kadar etkili. Başkalarını memnun etmek üzerine kurulu bir nezaket anlayışımız var. 😉 


💌
Yaşam kalitemizi belirleyen birçok şey var, bunlardan bir kısmı kontrol edemediğimiz şeylerden oluşurken bir kısmı da kontrol edebileceğimiz ve değişim yaratabilecegimiz şeylerdir. Öz bakım, tam da kontrol edebildiklerimizin ortasında düzenli küçük alışkanlıklarla mümkündür, böylece ortaya bilinçli seçimlerimizle yaptıklarımızın ürünleri çıkar. 

Öz Bakım Boyutları

Öz bakımın her bir alanına örneklerle ve amaçlarıyla yaklaşalım:

Hayatımızın büyük parçası zihinsel olaylar yani duygular ve düşünceler, devamlı ortaya çıkar ve geçip giderler. Ancak bazı zamanlar belli bir duyguya ya da düşünceye takılı kaldığınızı fark ediyor olabilirsiniz. 

Bilişsel Öz bakım

Stres, kaygı, öfke gibi olumsuz duygular ve tekrar eden soru düşünceleri gelip geçmiyor olabilir. Kişi kendi zihnine bakım verebilir hem de birden fazla yol ile ancak önce farkındalığa ihtiyaç duyar. Bir süredir belli bir duyguyu hissettiğini ve bunun zor olduğunu fark ederek kendine bakım verebilir. Görmezden gelmek ya da yok saymak kaçıngan ve kısa süreli rahatlatan davranışlar yerine, öz bakım aktiviteleri ile uzun süreli ve sağlıklı çözümler tercih edebiriz.

Fikirler ve süreleri

  • Meditasyon yap: 10 dk
  • Duygularını yaz: 10 dk
  • Telefonsuz zamanlar yarat: 60 dk 
  • Yeni bir şey dene: 30 dk
  • Bir bölüm kitap oku: 20 dk
  • Odanı düzenle: 20 dk
  • Sosyal medya hesaplarını dönüştür: 15 dk
  • Küçük hedefler belirle: 15 dk
  • Sınırlar koy: Yaşam boyu

Beden ve zihin geçmişin aksine son yıllarda bütün olarak ele alınıyor ve terapi sürecinde yalnızca zihinde kalan çalışmalar azalıyor. Özellikle cilt ve saç gibi bakımının ticari kaygısı ön planda olan yaklaşımlardansa, "duyumlara" odaklanılıyor. Bedeni dinlemeye başladığınızda ortaya çıkan duygu yansımalarını fark edebilirsiniz. 

🔗Duyguları anlamak | Temel duygu türleri

Fiziksel Öz Bakım

Bedene bakım vermek belki en başta bağlantıda olduğunuzu fark etmek ile başlıyor, gevşetmek ve dinlenmesine izin vermek ile devam ediyor. Beden algısı bozukluğu yaşayan, travma deneyimi olan kişiler yoga ile bedeni fark etmeyi ve dinlemeyi öğrenebiliyor. "Beden Kayıt Tutar" kitabını tavsiye ederim. 

Hadi bedene bakım verme fikirlerine bakalım...

Fikirler ve süreleri

  • Çocuk gibi dans et: 10 dk
  • Acelesiz bir banyo yap: 15 dk
  • Mahallede yürüyüşe çık: 10 dk
  • Maske yap: 10 dk
  • Esneme hareketleri yap: 10 dk
  • Bol su iç: her gün
  • Düzenli uyku: her gün
  • Nefes egzersizleri yap: 10 dk
  • 5 duyunu kullanarak ana çapa at!
  • Kendine sarıl: her ihtiyacın olduğunda!

Duygusal Öz bakım

Ruhunu besleyen bakım veren aktiviteler çok değişken olabilir. Kendini onceliklendirme hali burada çevreyle birleşiyor. Doğa, ilişkiler, küçük detaylar ve içinde çocuk ile etkileşimde olmak öz bakımı sunuyor.

Fikirler ve süreleri

  • Doğada zaman geçir: 20 dk
  • Küçük detaylara odaklan: 10 dk
  • Kuş seslerini dinle: 10 dk
  • Yardım et bağış yap, ne zaman istersen
  • Kahvenin kokusunu fark et
  • Gülümse
  • Şefkat meditasyonu dene :10 dk (
  • Hayır demek: Bir gün boyunca dene
  • Şükran günlüğü yaz: 5 dk
  • Gün doğumunu ve batımı izle: Bu hafta sonu
  • Hayvanlarla zaman geçir: Bu hafta sonu ya da evdeki dostunla

Kendi içine dönmek, düşüncelere ve duygulara yaklaşmak için kısa ama etkili pratikler için Duygu Ajandası Spotify hesabım üzerinden bana ulaşabilirsiniz! 

Hızlı değişen ve akan yaşamda zaman yaratmak kişinin öz kontrolü ve niyeti ile şekillenir. Önceliklerini belirlemek bilinçli bir seçim halidir, her birimiz bambaşka hayatlar yaşıyor olabiliriz ancak kendimize bakım verdiğimiz ortak yerler bulabiliriz. 

🤝Bahanelerle ihtiyaçlarınızı yok saymadan, bilgi edinin ve deneyimleyin. 

Öz bakım aktiviteleri

Çoğu öz bakım aktivitesi ücretsiz ve kısa sürede mümkündür, ihtiyaçlarınızın farkında olduğunuzda, zaman yalnızca bir kavramdır. Eğer farkına varmakta zorlanıyorsanız, duygularınızı tanımıyor ve öz disiplinde yetersiz kalıyor olabilirsiniz. 

Yalnızca depresyonda olduğunuzda terapiye başlamak zorunda değilsiniz, kendinizi tanımak ve gelişmek için terapi derin bir yolculuktur. Mindfulness eğitimi almak ya da günlük tutmak da kendi yolculuğunuzda doğrudan farkındalığınızı besler. Uzman Psikolog ve Mindfulnes eğitmeni olarak tasarladığım Yolculuk günlüğü ile kendi farkındalığınızı arttırabilir ve düzenli olarak öz bakım sağlamış olabilirsiniz.

Öz bakım vizyon panosu

Öz bakım vizyon panosu hazırlamak için ihtiyacın olan kendine bakım vermek istediklerini görsellerle eşleştirmek ve anımsamana destek olması için sıkça görebileceğin bir yerde olmasını sağlamak. 

  • Bir kâğıda, panoya ya da dijital bir alanda üç bölüm oluştur. 
  • Beden, zihin ve ruh için ayrı ayrı niyetler belirle, yukarıda verdiğim fikirlerden ilham alabilirsin. 
  • Bir sonraki adımda bu niyetlere uygun görseller araştırın ve dilerseniz somut olarak keserek ya da Pinterestten kopyalayarak yapıştırın. 

Ben Canva uygulamasını kullanıyorum. Ortaya tüm ihtiyaçlarınızı destekleyen bir öz bakım panosu çıkıyor! Ekranınıza ya da odanıza bu panoyu asarak, sık sık hatırlayabilirsiniz. Şimdi yukarıdaki videoyu izleyerek beraber de hazırlayabiliriz!

Sevgiler!

Kaleme alan Mine Yücel

Mesleğimi severek, araştırarak ve iyi iletişim ile sürdürdüğüme inanıyorum. İlgili olduğum alanlarda danışanlarımın iyileşme yolculuklarında destek olmak istiyorum.

En yeni makaleler

Olumsuz düşünceler | Olumsuz düşüncelerden kurtulmak için 3 ipucu

Olumsuz düşünceler, özellikle moralimiz bozulduğunda ya da depresif hissettiğimiz dönemlerde bizi etkisi altına alır. "Hiçbir işe yaramıyorum.", "Arkadaşlarım beni anlamıyor.", "Hiçbir şey düzelmeyecek.", veya "Çaresizim." gibi genel ve olumsuz düşünceler tarafından esir alınan zihnimiz zaten olumsuz duygular içindeyken bizi daha kötü hissettirir. Bu tıp olumsuz düşünceleri tespit edip onlardan kurtulmayı öğrenmek önemlidir, çünkü karamsar düşünen insan içinde bulunduğu durumu çıkışsız hale getirebilir ve hayattan keyif alamamıza mal olacak kararlar almamıza neden olabilir. Zor görünse de olumsuz düşüncelerden kurtulmak aslında minik bir bakış açısı değişikliği ile mümkün. Benim 3 ipucum var, gelin paylaşayım.

Üstünlük kompleksi nedir? Neden olur? Belirtileri nelerdir?

Üstünlük kompleksi olan insanlar kendilerinden başka kimseyi sevmez gibi görünürler. Sık sık kendilerinden bahseder ve genelde karşılarındaki insanlarla alay eder gibi üstünlük kurmaya çalışır, başkalarının hayatlarını küçümserler. Fakat bu insanların ortak özellikleri ciddi bir özgüven sorunudur. Vakaların yüzde 95’i aşağılık hissini bastırmak için aslında bir savunma mekanizması olarak üstünlük kompleksi geliştirir.

İş yerinde saygısızlık ve yok sayılmak | Ne yapmalı ?

Bir meslektaşınız veya yöneticiniz size iş yerinde saygısızlık mı etti? Bu saygısızlık karşısında nasıl tepki vereceğini bilmek kolay değil. Benim gibi siz de toksik ofis ortamı deneyimlediyseniz ne demek istediğimi anlayacaksınız. İş yerinde yok sayılmak, gerekli saygınlık ile karşılanmamak gerçekten çok sinir bozucu. İş yerinde saygısızlığa maruz kaldığımızda, resmen hazırlıksız yakalanıyoruz ve nasıl davranacağımızı bilemiyoruz, özellikle de karşımızdaki kişi bizden daha yetkili bir konumda ise. Bu durumu daha iyi yönetebilmek ve mümkünse tekrar etmesini önlemek için nasıl tepki vermeliyiz bunu konuşacağım. İş yerinde saygı görmek için bazı ipuçları sizleri bekliyor💪.

Kendinle dalga geçmek ve kendine haksızlık etmek arasındaki çizgi

Geçenlerde arkadaşlarımla ettiğim bir sohbet esnasında muhtemelen bir travma ve tutukluk nedeniyle basit bir matematik işlemini beceremedim ve bu konuyla ilgili bir sorunum olduğu üzerinden şakalar yapıldı. Hem çaktırmadım hem de arkadaşlarımın bakışlarından çok utandım. Olay esnasında ben de beceriksizliğim ile dalga geçip bununla eğlendim. Kendi ile dalga geçebilen insan olmam gerektiği için bunu yaptım ama bir an geldi hafif bir tonla kendimi savunmak için farkında olmadan arkadaşlarıma “benimle zekam için mi arkadaş oldunuz ?” diye çıkıştım. Sonradan kendimi dinlediğimde, anladım ki kendinle dalga geçmek bir yere kadar normal, fakat sonrası, olumsuz duyguları tetikliyor. Hatalarımıza ve zayıflıklarımıza gülüp geçmek iyidir fakat bunun sınırı nerde olmalıdır? sorusuna cevap arıyorum!

Nevroz nedir? Nevrozu anlamak ve iyileşmek

«Sen ona bakma, sinir hastası biraz.» Bu cümleyi çocukluğumdan beri duyar ve sinir hastalığının ne olduğunu hep çok merak ederdim. Artık az çok ne anlama geldiğini biliyorum ve sinir hastalığının nasıl bir şey olduğunu gerçekten bilmenin önemli olduğunu düşünüyorum. Genelde insanları aşağılamak hatta hakaret etmek için kullanılan bu sözcük aslında birçok insanın muzdarip olduğu bir grup ruh sağlığı bozukluklarına işaret eder. Nevroz ne demek? Nevrotik ne demek? Gelin inceleyelim !

Platonik aşk nedir? | Birlikte olmadan da aşk yaşayabilirsin!

Thyra Samter Winslow, “Platonik aşk, kafamızda taht kuran aşktır” der. Platonik bir şekilde sevmenin, başka bir kişiyle olan alışverişlerine ve kendi aklından geçenlere odaklanmak anlamına geldiğini bu sözle ifade etmenin yani sira bu alıntı daha baska bir sey de ifade ediyor çünkü bu tür bir aşkla kişinin belden aşağı inemeyeceği de anlaşılıyor. Biriyle birlikte olmadigimiz bir ilişki mümkün mü? Hadi bakalım !

Aromantizm : Aşksız bir hayat demek midir ?

Aromantizm, pek çok kişi tarafından bilinmeyen veya aseksüellik ile karıştırılan bir terimdir. Aslında aromantizm teoride oldukça basittir: karşıdaki insana karşı çok az romantik çekim hissetmek ya da hiç hissetmemek… Peki aromantizm aşksız bir hayat mı? Tam olarak değil.

Bilişsel çarpıtmalar : Olumsuz otomatik düşünceler ve ruh sağlığı

Bazı düşünce kalıpları beynimizde çarpık kodlandığında, sosyal ilişkilerimiz, ruh sağlığımız ve iyi hisetme halimiz olumsuz etkilenebiliyor. Başlıca bir rahatsızlık veya hastalık olmasa da bilişsel çarpıtmalar gerçeğin size doğru olmayan şekilde yansıması ve sizin de sonucunda içinde kendinizi iyi hissetmedeğiniz davranışsal tepkilere sürüklenmeniz açısından farkındalıkla ele alınması gereken bir kavram. Düşünce hataları ve otomatik düşünceler nedir öğrenip bilişsel çarpıtmalar veya bilişsel önyargıları farkedebilmek ve işlevsel tepkiler vermeyi başarmak için bu kavramı biraz açalım.

Stres yönetimi: 4D tekniği (Durum>Düşünce>Duygu>Davranış)

Stres, artık azaltmak için fazla yaşamın her yerine hakim. Stresten kaçınmak zor hale geldi ise geriye ne kalıyor? Stresi yönetmeyi öğrenmek! Şimdi böyle anlatmaya başladım ama çoktan zihniniz size şunu diyor, “Öyle diyorsun da, kolaydı sanki!” Evet stresle başa çıkmak gerçekten kolay değil. Bilişsel davranışcı terapide kullanılan bir model: ABC modeli. ABC davranış modeli kuramına dayanan bir stres yönetimi tekniği, “4D tekniği”. Bu yöntem eminim aklınıza çok yatacak!

Sevgili ile tatil yapmak | Yolunda gitmesi için 5 ipucu!

Tatiller hepimizin dört gözle beklediği zaman dilimleridir. Daha da iyisi, en zevkli seyahat ekürisi olan sevgili ile tatil yapmak! İlk defa sevgiliniz ile tatile çıkıyorsanız, kimse yalan söylemesin içinizde başka bir heyecan olur. Amerikan romantik komedileri mi, yoksa türk yapımı yaz dizileri mi bilmiyorum ama, sevgili ile tatile çıkmak ile ilgili bir sürü klişe var ve bana ait olmayan beklenti ile dolmamak elde değil. Heyecanın yerini endişe aldı! Baskı, ve farklı beklentiler arasında çatışmalar meydana gelebilir mi? Pek tabii. Bu yüzden sevgili ile tatile çıkmak isteyenlerin önceden okuması gereken 5 ipucu sıraladık!

İyi hissetmek için sosyal medyada da sana eşlik edelim mi?

Psikologlar ve Koçlar ile buluşmalardan oluşan RDV Coaching serisini takip edin!

🎧 Spotify

İşe gidip gelirken, yürüyüşe çıkarken, yemek yaparken veya yerken, uyumadan önce veya sabah kahvaltıya eşlik etsin diye... Kendinle biraz kaliteli vakit geçirmek için koçlarla ve psikologlarla her hafta işlediğimiz konuları takip et!

Spotify üzerinden RDV Coaching serimizi Podcast şeklinde takip edebilirsiniz!

🎥 Youtube

Youtube'da boş boş dolanmaktan bıkanlara müjde! Kanala 💜abone ol , 🔔 bildirim zilini aç ve tabii, 👍videoları beğenmeyi ve ✍🏻 bize yorumlardan ulaşmayı unutma!

RDVCoaching serisi video hali!

Ve daha fazlası... Örneğin; Aslı ile Yoga seansları

Ayrıca dergide olup bitenleri Instagram ve Pinterest üzerinden sürekli paylaşıyoruz!

Dergide neler olup bittiğini sosyal medya paylaşımlarımızdan da takip edebilirsin! En sevilen içerikler, günlük mutluluk, destek ve motivasyon dozları! Kısacası kız kardeşlerin asla kaçırmaması gerekenler!

Instagram📸

📍Pinterest